Gwefan llywodraeth y DU

Byw ym Mhrydain Fawr

I gael y Lwfans Gweini, fel arfer rhaid i chi fod ym Mhrydain Fawr, neu gael eich trin fel petaech yn byw yma, a bodloni rhai amodau eraill o ran preswyliaeth a phresenoldeb.

Rhaid i chi:

• fod yn preswylio'n arferol ym Mhrydain Fawr (Cymru, Lloegr, yr Alban), ac
  ni ddylech fod yn gaeth i reoliadau mewnfudo, a
• rhaid i chi fod ym Mhrydain Fawr adeg gwneud eich hawliad, a
• rhaid eich bod ym Mhrydain Fawr, Gogledd Iwerddon, Ynys Manaw, Jersey neu Guernsey am o leiaf 26 wythnos yn y 52 wythnos diwethaf (nid yw'r cyfnod yn berthnasol o gwbl i bobl sy'n cael eu talu dan y rheolau arbennig)

Mewn rhai achosion, gellir trin cyfnod a dreuliwyd yn un o wledydd arall Ardal Economaidd Ewrop fel cyfnod ym Mhrydain Fawr at ddibenion y rheol 26 wythnos.

Gellir eich trin fel rhywun sy'n byw ym Mhrydain Fawr:

• os ydych yn aelod o Luoedd Arfog EM yn gwasanaethu dramor neu'n aelod o'u teulu
• os ydych yn forwr neu'n awyrennwr yn gweithio dramor
• os ydych yn gweithio ar sector y Deyrnas Unedig o'r silff gyfandirol (er enghraifft ar rig olew)

Os ydych chi’n derbyn Lwfans Gweini ac yn symud i wlad arall yn Ardal Economaidd Ewrop neu i’r Swistir, efallai y gallwch barhau i’w dderbyn o dan amgylchiadau penodol.

Gellir eich trin fel rhywun sy'n byw ym Mhrydain Fawr:

• os ydych yn aelod o Luoedd Arfog EM yn gwasanaethu dramor neu'n aelod o'u teulu
• os ydych yn forwr neu'n awyrennwr yn gweithio dramor
• os ydych yn gweithio ar sector y Deyrnas Unedig o'r silff gyfandirol (er enghraifft ar rig olew)

Newid yn eich amgylchiadau

Gall newidiadau i'ch amgylchiadau effeithio ar eich cymhwysedd i gael Lwfans Gweini, neu'r swm yr ydych yn ei gael. Mae hyn yn cynnwys newid i'ch anghenion gofal, os cewch eich derbyn i ysbyty'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol neu gartref gofal neu ysbyty annibynnol neu os ewch chi dramor i fyw neu i ymweld.

Mae'n bwysig cysylltu â'r swyddfa sy'n delio â'ch taliadau.

Eich anabledd neu eich cyflwr meddygol

Mae newid mewn amgylchiadau'n golygu pan fyddwch chi, neu rywun yr ydych yn hawlio drosto/i angen llai o gymorth gyda gofal personol neu oruchwyliaeth, oherwydd bod eich cyflwr wedi gwella neu fod gennych gyfarpar arbennig i'ch helpu. Os bydd eich cyflwr chi, neu gyflwr y sawl yr ydych yn gofalu amdano/i, yn gwaethygu a bod angen mwy o gymorth arnoch, gallai hyn olygu y gallwch chi, neu'r person anabl, gael mwy o arian.

Ysbytai'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG)

Os ydych chi, neu rywun yr ydych yn hawlio drosto/i, yn mynd i ysbyty'r GIG neu'n gadael yr ysbyty, mae hyn yn cael ei ystyried yn newid mewn amgylchiadau.

• Cyfnod yn yr ysbyty a'ch budd-daliadau

Cartrefi gofal ac ysbytai annibynnol

Os byddwch yn aros mewn cartref gofal neu ysbyty annibynnol yn barhaol neu dros dro, gall hynny effeithio ar eich Lwfans Gweini.

• Cartrefi gofal a budd-daliadau (adran cartref a chymuned - cyffredinol)

Mynd i fyw dramor neu i ymweld

Os ydych yn bwriadu mynd i fyw dramor yn barhaol, ni allwch gael Lwfans Gweini fel arfer. Os ydych chi eisoes yn derbyn y Lwfans Gweini ac yn gadael y DU i fyw mewn wlad arall yn Ardal Economaidd Ewrop neu’r Swistir, efallai y gallwch barhau i’w dderbyn o dan amgylchiadau penodol.

Os ydych yn ymweld â gwlad dramor dros-dro, efallai y gallwch barhau i gael Lwfans Gweini:

• os nad yw eich absenoldeb o Brydain Fawr yn para mwy na 26 wythnos (mae hyn yn cynnwys mynd ar wyliau), neu

os yw eich absenoldeb dim ond er mwyn cael triniaeth feddygol am gyflwr a ddechreuodd cyn i chi adael Prydain Fawr