Gwefan llywodraeth y DU

Nid yw'r dudalen hon yn ymwneud â chyfarpar iechyd personol a chymhorthion megis cadeiriau olwyn neu gymhorthion clyw. Mae yna adran ar wahân am gyfarpar personol, sydd hefyd yn cynnwys cŵn cymorth.

• Cyfarpar personol a chŵn cymorth

Eitemau mawr neu osodion parhaol

Os oes gennych chi anabledd corfforol, ac yn enwedig os ydych chi'n defnyddio cadair olwyn, efallai y bydd angen i chi gael cyfarpar a rhoi gosodion parhaol yn eich cartref er mwyn i chi allu byw yno'n annibynnol.

Mae enghreifftiau o gyfarpar ac addasiadau'n cynnwys:

Efallai y bydd angen hefyd i chi gael gwaith addasu wedi'i wneud yn eich cartref - er enghraifft, lledaenu drysau neu osod ramp.

Eitemau bob dydd i wneud bywyd yn haws

Mae amrywiaeth eang o declynnau a chymhorthion ar gael i wneud tasgau bob dydd yn haws i bobl ag anableddau penodol. Dyma ychydig o enghreifftiau:

Gan ddibynnu ar ba mor bwysig yw'r eitemau hyn i'ch annibyniaeth yn nhyb eich cyngor lleol, efallai y bydd rhaid i chi dalu amdanynt eich hun. Gallwch ddefnyddio eich taliadau uniongyrchol ar gyfer yr eitemau mawr sy'n gwneud y gwahaniaeth mwyaf i'ch gallu i fyw'n annibynnol.

Mae gan y Sefydliad Byw'n Anabl amrywiaeth eang o ddalenni ffeithiau, gan gynnwys nifer o ddalenni ffeithiau sy'n ymwneud â chyfarpar i'w ddefnyddio o gwmpas y cartref.

• Dalenni ffeithiau'r Sefydliad Byw'n Anabl Opens new window

Gwahanol ffyrdd o wneud tasgau dyddiol

Weithiau, efallai nad cyfarpar fydd y ffordd orau o fodloni eich anghenion.

Yn hytrach na phrynu cyfarpar, efallai y gallech newid y ffordd y byddwch yn gwneud tasgau dyddiol i'w gwneud yn haws. Efallai y gall therapydd galwedigaethol awgrymu ffyrdd o wneud pethau nad ydych chi wedi'u hystyried.

• Therapi galwedigaethol

Systemau larymau personol a thele-ofal

Bydd y gallu i alw am help ar unwaith mewn argyfwng yn aml yn rhywbeth pwysig i'w ystyried i bobl anabl sy'n dymuno byw'n annibynnol gartref. Efallai mai system larwm personol yw'r ateb.

Gall systemau larwm personol fod ar nifer o wahanol ffurfiau. Mae rhai'n dibynnu ar gael rhywun gerllaw - er enghraifft, mewn ystafell arall neu drws nesaf.

Mae larymau tele-ofal, a elwir yn wasanaethau larwm cymunedol, yn ddefnyddiol iawn i bobl sy'n byw ar eu pen eu hunain. Maent yn gweithio drwy uned ganolog yn eich cartref, sydd wedi'i chysylltu â'ch llinell ffôn. Trwy wasgu botwm ar yr uned neu ar y pendant y byddwch yn ei wisgo o gwmpas eich gwddf, rydych yn cael eich cysylltu â gweithredydd sy'n gallu trefnu'r cymorth yr ydych ei angen.

Mae gan rai larymau tele-ofal synwyryddion symudiad sy'n gallu canfod os bydd rhywun wedi syrthio ac yn methu codi, neu'n gadael ardal benodol. Caiff y larymau hynny eu gweithredu'n awtomatig, felly nid oes angen i'r person wneud dim i alw am help.

Gall taflen ffeithiau'r Sefydliad Byw'n Anabl 'Choosing a personal alarm system' eich helpu i benderfynu ar ba system larwm personol fyddai'n addas i chi, os oes un.

Mae dyfeisiau tele-ofal ar gael sy'n gallu canfod mwg, dŵr yn llifo, gollyngiadau nwy, tymheredd ystafell a mwy. Gall nifer o'r rhain fod yn arbennig o ddefnyddiol i bobl anghofus.

Mae dalen ffeithiau'r Sefydliad Byw'n Anabl 'Dewis cyfarpar i gynnal diogelwch ac annibyniaeth yn y cartref (gan gynnwys tele-ofal)' yn cynnwys digonedd o gyngor defnyddiol.

• Llwytho Taflen ffeithiau 'Dewis system larwm personol' o wefan Sefydliad Byw'n Anabl (PDF, 201KB) Opens new window
• Llwytho taflen ffeithiau ‘Dewis cyfarpar i gadw’ch annibyniaeth a diogelwch yn y cartref (cyflwyniad i dele-ofal)’ o wefan Sefydliad Byw'n Anabl (PDF, 454 KB) Opens new window
• Cymorth gyda ffeiliau PDF

Cael gwybod am wasanaethau larwm cymunedol yn lleol

Mae nifer o awdurdodau lleol yn darparu gwasanaethau larwm cymunedol. Bydd y ddolen isod yn gofyn i chi roi manylion ble'r ydych yn byw ac yna'n mynd â chi at wefan eich cyngor lleol ble gallwch gael mwy o wybodaeth.

• Cael gwybod am wasanaethau larymau gymunedol lleol Opens new window

Dewis cyfarpar

Bydd cael y cyfarpar iawn gartref yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i ansawdd eich bywyd, ac felly mae'n gwneud synnwyr cael cyngor a phrofi'r cyfarpar cyn prynu.

• Rhoi cynnig ar gyfarpar, ei ddewis a'i brynu

Cyfarpar yn y gweithle

Os ydych yn anabl, efallai y bydd angen cymhorthion a chyfarpar arbennig arnoch yn eich gwaith i'ch helpu chi wneud eich gwaith.

Dan y Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd, rhaid i'ch cyflogwr ystyried gwneud 'addasiadau rhesymol' er mwyn i chi allu gwneud eich gwaith. Gall hyn gynnwys darparu cymhorthion a chyfarpar.

Gall eich cyflogwr gael cymorth ariannol gan raglen 'Mynediad at Waith' y Ganolfan Byd Gwaith i helpu i dalu am gostau unrhyw gyfarpar neu addasiadau sydd eu hangen arnoch. Does dim rhaid i chi dalu unrhyw beth am hyn.

• Mynediad at Waith - cymorth ymarferol yn y gwaith

Cysylltiadau defnyddiol

Ceir nifer o sefydliadau sy'n darparu cyngor a/neu gymorth ymarferol i bobl ag angen cyfarpar neu addasiadau i'w galluogi i fyw yn eu cartref eu hunain.

• Byw'n annibynnol a chysylltiadau cyfarpar