Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Rhieni

Gweithwyr

Gwahaniaethu ar sail rhyw a chyflog cyfartal

Mae'n anghyfreithlon i'r sawl sy'n eich cyflogi eich trin yn wahanol i bobl eraill oherwydd eich rhyw, oherwydd eich bod yn briod, neu oherwydd eich bod wedi newid neu'n bwriadu newid eich rhyw. Cael gwybod am eich hawliau a beth i'w wneud os ydych yn teimlo eich bod yn cael eich gwahaniaethu.

Beth yw gwahaniaethu ar sail rhyw?

Nod cyfreithiau cyfle cyfartal yw sicrhau 'maes chwarae teg' fel bod pobl yn cael eu cyflogi, eu talu, eu hyfforddi a'u dyrchafu ar sail eu sgiliau, eu gallu a sut maen nhw'n gwneud eu gwaith, a dim arall.

Dan Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Rhyw 1975, mae hi yn erbyn y gyfraith i gyflogwyr wahaniaethu yn erbyn rhywun oherwydd eu rhyw neu oherwydd eu bod yn briod. Mae'n anghyfreithlon hefyd wahaniaethu yn eich erbyn oherwydd eich bod wedi newid eich rhyw neu'n bwriadu newid eich rhyw. Mae hyn yn golygu rhywun sy'n newid rhyw dan oruchwyliaeth meddyg.

Gall y gwahaniaethu fod yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol, yn fwriadol neu'n ddamweiniol. Os bydd rhywun dan anfantais yn y gwaith oherwydd eu rhyw, eu statws priodasol neu am iddynt newid eu rhyw, mae hynny'n anghyfreithlon a dylai'r cyflogwyr roi diwedd ar y gwahaniaethu.

Mae cyfreithiau gwahaniaethu ar sail rhyw yn gwarchod pawb sy'n gweithio fwy neu lai (yn ddynion ac yn ferched) ac yn berthnasol i bob math o gorff yn y DU.

Cyflog cyfartal

Dan Ddeddf Cyflog Cyfartal 1970, mae'n anghyfreithlon i gyflogwyr wahaniaethu rhwng dynion a menywod o ran eu cyflogau a'u hamodau gwaith pan fyddan nhw'n gwneud yr un gwaith neu waith tebyg; gwaith sy'n cael ei raddio'n gydradd mewn astudiaeth gwerthuso swyddi gan y cyflogwyr; neu waith o werth cydradd.

Gwahanol fathau o wahaniaethu ar sail rhyw

Mae gwahaniaethu ar sail rhyw yn anghyfreithlon ym mhob maes cyflogaeth. Mae'r gyfraith yn ymwneud â recriwtio, telerau ac amodau, cyflog a buddiannau, statws, cyfleoedd hyfforddi, dyrchafu a throsglwyddo, a hefyd â dileu swydd a diswyddo.

Fodd bynnag, dan rai amodau, gellir cynnig swydd i rywun o ryw penodol, os oes 'gofyniad galwedigaethol dilys'. Dyma rai esiamplau posib:

  • rhai swyddi mewn ysgolion un rhyw
  • swyddi mewn rhai gwasanaethau lles
  • swyddi actio sy'n gofyn am ddyn neu fenyw
  • Gwahanol fathau o wahaniaethu

Ceir pedwar math o wahaniaethu:

  • gwahaniaethu uniongyrchol - eich trin yn wahanol oherwydd eich rhyw, am eich bod yn briod neu am eich bod wedi newid eich rhyw (ee talu mwy i ddyn nag i fenyw am wneud yr un gwaith, dyrchafu pobl am eu bod yn sengl yn hytrach na phobl eraill sydd â'r un cymwysterau, neu ddiswyddo menyw am ei bod yn dweud ei bod yn disgwyl neu o bosib am gychwyn teulu.
  • gwahaniaethu anuniongyrchol - eich rhoi dan anfantais oherwydd arferion neu reolau gweithio penodol (ee pennu taldra penodol, a allai wahaniaethu yn erbyn y rhan fwyaf o fenywod, neu fod cyflogwyr yn gwrthod recriwtio gweithwyr rhan-amser heb reswm da)
  • aflonyddu/harasio - ymddwyn mewn modd sarhaus, neu annog pobl eraill i wneud hynny neu ganiatáu iddynt wneud hynny (er enghraifft, gwneud sylwadau neu ystumiau rhywiol, caniatáu arddangos neu ddosbarthu deunydd amlwg rywiol, neu roi llysenw a allai fod yn sarhaus tuag at bobl oherwydd eu rhyw)
  • erlid - eich trin yn annheg oherwydd i chi gwyno am wahaniaethu (er enghraifft, eich atal rhag dilyn cyrsiau hyfforddi, cymryd camau disgyblu annheg yn eich erbyn, neu'ch cau allan o ddigwyddiadau cymdeithasol y cwmni)

Os na fydd cyflogwyr yn atal eu gweithwyr rhag gwahaniaethu ar sail rhyw, fe allan nhw eu hunain fod yn gwahaniaethu'n anghyfreithlon.

Beth yw 'gweithredu cadarnhaol'?

Dan rai amgylchiadau, fe all cyflogwyr annog menywod neu ddynion yn benodol neu gynnig cymorth iddynt, ac fe ganiateir y 'gweithredu cadarnhaol' hwn dan ddeddfau gwahaniaethu ar sail rhyw.

Er enghraifft, gall cyflogwyr sydd heb ddim menywod mewn swyddi rheoli gynnig cwrs hyfforddi mewn sgiliau rheoli i fenywod yn unig neu eu hannog i wneud cais am swyddi rheoli. Dim ond i hyfforddiant ac anogaeth i wneud cais am swyddi y mae gweithredu cadarnhaol yn berthnasol. Felly, pan fydd angen penderfynu pwy sydd i gael swydd, rhaid i'r cyflogwyr ystyried pob ymgeisydd ar sail eu haddasrwydd yn unig.

Camau i'w cymryd os byddwch yn dioddef gwahaniaethu yn eich erbyn

Os ydych chi'n dal i fod yn anhapus, cewch fynd at Dribiwnlys Cyflogaeth - rhaid i chi wneud hyn o fewn tri mis i'r adeg pan fydd y gwahaniaethu'n digwydd neu o fewn chwe mis os mai achos ynghylch diffyg cyflog cyfartal sydd dan sylw. Fe all tribiwnlysoedd hefyd roi iawndal i chi mewn achos o wahaniaethu anghyfreithlon ar sail rhyw.

Ble i gael cymorth

Mae'r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth. Fe allwch chi ffonio llinell gymorth Acas ar 08457 474747 rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

Gall y Gwasanaeth Cyngor ar Bopeth (CAB) hefyd gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.

Os ydych chi'n aelod o undeb llafur, fe allwch chi gael help, cyngor a chefnogaeth ganddyn nhw hefyd..

Mwy o ddolenni defnyddiol

Yn yr adran hon...

Additional links

Allweddumynediad llywodraeth y DU