Gwefan llywodraeth y DU

Beth yw contract cyflogaeth?

Cytundeb rhwng cyflogwyr a chyflogai yw contract cyflogaeth. Gelwir eich hawliau a'ch dyletswyddau, a rhai eich cyflogwyr yn 'delerau'r contract'.

• Cael gwybod mwy am delerau eich contract

Does dim rhaid i'r contract fod yn ysgrifenedig, ond mae gennych yr hawl i gael datganiad ysgrifenedig o'r prif delerau o fewn dau fis i chi ddechrau gweithio.

Bydd y contract yn cael ei wneud yn syth pan fyddwch chi'n derbyn y cynnig am swydd, ac mae'r ddwy ochr wedi'u rhwymo gan delerau'r contract hyd nes y caiff ei derfynu'n briodol (drwy roi rhybudd fel arfer) neu hyd nes newidir y telerau (mewn cytundeb rhwng y ddwy ochr fel arfer).

• Newid telerau eich contract - darllen mwy
• Mwy am gyfnod rhybudd
• Geirda a chynnig swydd – cael gwybod mwy

Bydd eich hawliau cyflogaeth yn aml yn dibynnu ai ‘cyflogai’, ‘gweithiwr’ ynteu ‘hunangyflogedig’ ydych chi. Mae hyn yn dibynnu ar y math o gytundeb sydd gennych gyda'ch cyflogwr.

Datganiadau ysgrifenedig

Os mai cyflogai ydych chi, rhaid i chi gael 'datganiad manylion cyflogaeth ysgrifenedig' yn nodi rhai o'ch prif delerau. Rhaid i'ch cyflogwyr roi hwn i chi o fewn dau fis i chi ddechrau gweithio. Rhaid i’r datganiad gynnwys:

Mae pecyn rhyngweithiol ar gael gan Business Link i helpu'ch cyflogwyr i greu datganiad ysgrifenedig.

• Help i greu datganiad ysgrifenedig Opens new window

Os bydd telerau'r contract yn newid, rhaid i'ch cyflogwyr roi'r wybodaeth newydd i chi ar ffurf ysgrifenedig o fewn mis.

Beth i'w wneud os nad oes gennych gontract cyflogaeth

Os mai cyflogai ydych chi, bydd gennych gontract cyflogaeth fel mater o drefn unwaith y byddwch chi'n derbyn cynnig swydd. Mae'n bosib nad oes gennych 'ddatganiad manylion cyflogaeth ysgrifenedig' yn nodi telerau'ch cyflogaeth.

Os na chewch chi un o'r rhain, neu os yw'n anghywir neu'n aneglur, neu os cewch chi'ch diswyddo am ofyn amdano, y peth cyntaf i'w wneud yw ceisio datrys y mater gyda'ch cyflogwyr. Os oes gennych gynrychiolydd yn y gwaith (e.e. swyddog undeb llafur), mae'n bosib y gall eich helpu. Yn y pen draw, mae'n bosib y gallwch fynd at Dribiwnlys Cyflogaeth.

Bydd diswyddo rhywun am ofyn am ddatganiad ysgrifenedig yn cael ei ystyried yn ddiswyddo annheg fel mater o drefn.

• Mwy am sut i ddatrys problem yn y gwaith
• Gwybodaeth am ddiswyddo annheg

Lle i gael cymorth

Mae’r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth. Fe allwch chi ffonio llinell gymorth Acas ar 08457 47 47 47 rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

• Acas Opens new window

Mae’r Asiantaeth Cysylltiadau Llafur (LRA) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth i bobl sy'n byw yng Ngogledd Iwerddon. Gallwch gysylltu â'r LRA ar 028 9032 1442 rhwng 9.00 am a 5.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener

• Asiantaeth Cysylltiadau Llafur Opens new window

Gall eich Canolfan Cyngor Ar Bopeth (CAB) leol gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.

• Dod o hyd i'ch Canolfan Cyngor Ar Bopeth leol Opens new window

Os ydych chi'n aelod o undeb llafur, fe allwch chi gael help, cyngor a chefnogaeth ganddyn nhw hefyd.

• Cyflwyniad i undebau llafur

Cael cyngor cyfreithiol gan Dwrnai neu Asiantaeth Cynghori ynghylch amodau eich contract.

• Cael cyngor cyfreithiol gan dwrnai neu asiantaeth gynghori

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Canllawiau manwl am hawliau cyflogaeth unigol gan yr Adran Busnes, Menter a Diwygio Rheoleiddio Opens new window
• Cyngor i'ch cyflogwyr am gontractau cyflogaeth gan Business Link Opens new window
• Canllaw manwl ar gontractau cyflogaeth gan yr Adran Cyflogaeth a Dysgu yng Ngogledd Iwerddon Opens new window
• Cyngor i gyflogwyr yng Ngogledd Iwerddon ar gontractau cyflogaeth gan nibusinessinfo Opens new window