Gwefan llywodraeth y DU

Ffynonellau telerau contract

Gall telerau contract ddeillio o nifer o wahanol ffynonellau; er enghraifft, fe allent fod:

Os oes unrhyw beth yn eich contract nad ydych chi'n sicr ohono, neu sy'n ddryslyd, gofynnwch am gael esboniad.

Dylid ei gwneud yn glir beth sy'n rhan sy'n gyfreithiol gyfrwymol (hy yn un o 'delerau') eich contract a beth nad yw. Er enghraifft, mae'n bosib bod llawlyfr eich cwmni'n esbonio trefn y bydd eich cyflogwyr yn ceisio'i dilyn os oes modd, ond nid yw hynny o anghenraid yn eu rhwymo'n gyfreithiol i wneud hynny.

Os byddwch chi neu'ch cyflogwyr yn torri un o delerau'r contract, bydd gan y llall yr hawl i siwio am dor-contract.

• Mwy am dorri contract

Cytundebau ar y cyd

Weithiau, bydd cyflogwyr yn llunio cytundebau gydag undeb llafur neu gymdeithas staff. Dylai eich contract ei gwneud hi'n glir pa gytundebau sy'n berthnasol i chi a phwy gaiff negodi ar eich rhan. Gall y cytundebau hyn fod yn berthnasol i chi, hyd yn oed os nad ydych chi'n aelod o'r undeb llafur neu'r gymdeithas staff.

• Mwy am undebau llafur

Telerau ymhlyg mewn contract

Nid yw telerau dealledig wedi'u nodi'n unrhyw le, ond deellir eu bod yn bodoli. Os nad oes dim byd wedi'i gytuno'n glir rhyngoch chi a'ch cyflogwyr am fater penodol, yna mae'n bosib bod amod dealledig yn darparu ar ei gyfer. Bydd telerau dealledig yn rhan o gontract am sawl rheswm.

Telerau y mae'n rhaid eu cael er mwyn gwneud i'r contract weithio

Gall telerau hefyd fod yn ddealledig am fod rhaid eu cael er mwyn i'r contract weithio. Y pwysicaf o'r rhain yw'r 'ddyletswydd o gyd-ymddiriedaeth a chyd-hyder'. Ystyr hyn yw eich bod chi a'ch cyflogwyr yn dibynnu ar eich gilydd i fod yn onest a dangos parch at eich gilydd. Er enghraifft, bydd eich cyflogwyr yn ymddiried ynoch chi i beidio â dinistrio eiddo'r cwmni, a byddwch chithau'n ymddiried yn eich cyflogwyr i beidio â'ch bwlio chi.

Telerau sy'n amlwg neu y tybir eu bod yn bodoli

Bydd rhai telerau'n cael eu hepgor naill ai am eu bod mor amlwg fel na theimlir bod angen eu hysgrifennu ar bapur, neu oherwydd y tybir bod y telerau hynny'n bodoli beth bynnag.

Enghraifft o hyn fyddai lle bo contract yn darparu ar gyfer tâl salwch heb ddweud am faint o gyfnod y telir y tâl hwnnw. Tybir nad oes bwriad i'w dalu am byth.

Telerau sy'n ddealledig oherwydd arfer a defod

Bydd rhai telerau'n cael eu hepgor naill ai am eu bod mor amlwg fel na theimlir bod angen eu hysgrifennu ar bapur, neu oherwydd y tybir bod y telerau hynny'n bodoli beth bynnag.

Enghraifft o hyn fyddai lle bo contract yn darparu ar gyfer tâl salwch heb ddweud am faint o gyfnod y telir y tâl hwnnw. Tybir nad oes bwriad i'w dalu am byth.

• Newid telerau eich contract - darllen mwy

A all eich cyflogwyr newid telerau eich contract?

Os bydd cwmni arall yn prynu'r cwmni rydych chi'n gweithio iddo, neu os bydd yn symud i leoliad newydd, dylai eich telerau a'ch amodau presennol barhau mewn grym, er y dylai'r perchnogion newydd roi datganiad ysgrifenedig diwygiedig yn eu henw nhw.

• Darllen mwy am newid telerau contract
• Mwy am beth fydd yn digwydd os bydd eich cyflogwyr yn symud i rywle arall
• Eich hawliau os bydd cwmni arall yn prynu'r cwmni rydych chi'n gweithio iddo

Ble i gael cymorth

Cael cyngor cyfreithiol gan dwrnai neu asiantaeth gynghori ynghylch amodau eich contract.

• Acas Opens new window
• Dod o hyd i'ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol Opens new window
• Mwy am undebau llafur
• Seek legal advice from a solicitor or advice agency

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Detailed guidance on contracts of employment from the Department of Trade and Industry (DTI) Opens new window
• Advice for employers about employment contracts from Business Link Opens new window