Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Cyflogaeth

Cyflogaeth

Yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol: cyflwyniad

Mae gan bron bob gweithiwr yn y DU hawl gyfreithiol i gael isafswm cyflog. Gelwir hyn yn Isafswm Cyflog Cenedlaethol. Pennir y lefel gan y llywodraeth bob blwyddyn ar sail argymhellion y Comisiwn Cyflogau Isel annibynnol.

Beth yw'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol?

Llinell gymorth yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol 0845 6000 678

Gydag ambell eithriad, mae gan bob gweithiwr yn y DU sy'n 16 oed neu'n hŷn hawl gyfreithiol i isafswm tâl yr awr. Does dim gwahaniaeth pa fath o waith maen nhw'n ei wneud na pha mor fawr yw'r cwmni na pha fath o gwmni ydyw. Bydd y gyfradd hon yn cael ei hadolygu bob blwyddyn, a bydd unrhyw gynnydd yn dod i rym ym mis Hydref.

Faint yw'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol?

Mae gwahanol lefelau i'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol, yn dibynnu ar oedran y gweithiwr/wraig. Dyma'r cyfraddau o 1 Hydref 2007 ymlaen:

  • bydd oedolion (sef pobl 22 oed a hŷn) yn cael y gyfradd lawn, sef £5.52 yr awr
  • telir 'cyfradd ddatblygu' o £4.60 yr awr i weithwyr rhwng 18 a 21 oed (yn gynwysedig)
  • bydd pobl ifanc (sef pobl ifanc sy'n hŷn na'r oed gadael ysgol ac yn iau na 18 oed; rydych dan yr oed gadael ysgol tan ddiwedd tymor yr haf yn y flwyddyn ysgol pan fyddwch chi'n cyrraedd 16 oed) yn cael £3.40 yr awr

Nid yw prentisiaid sy'n iau na 19 oed yn gymwys i gael yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol. Yn ystod 12 mis cyntaf eu prentisiaeth, nid yw prentisiaid sy'n hŷn na 19 oed yn gymwys i gael yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol.

Cyfraddau newydd yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol ar ôl 1 Hydref 2008

Dyma fydd y cyfraddau o 1 Hydref 2008 ymlaen:

  • oedolion (sef pobl 22 oed a hŷn), £5.73 yr awr
  • gweithwyr 18-21 oed, £4.77 yr awr - y 'gyfradd ddatblygu'
  • pobl ifanc (sef pobl ifanc sy'n hŷn na'r oed gadael ysgol ac yn iau na 18 oed; rydych dan yr oed gadael ysgol tan ddiwedd tymor yr haf yn y flwyddyn ysgol pan fyddwch chi'n troi 16), £3.53 yr awr

Pwy sydd â'r hawl i gael yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol?

Yn ôl y gyfraith, mae gan bron pawb sy'n gweithio yn y DU hawl i gael yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol. Mae hyn yn wir hyd yn oed os bydd cyflogwyr yn gofyn i weithwyr lofnodi contract cyflogaeth ar gyfradd cyflog is. Does dim rhaid bod mewn swydd amser llawn, na gweithio ar safle'r cyflogwyr. Er enghraifft, mae gennych hawl i gael yr isafswm cyflog dan yr amgylchiadau hyn:

  • rydych yn cael eich cyflogi gan asiantaeth
  • rydych yn gweithio gartref
  • rydych yn gweithio'n rhan-amser
  • rydych yn gweithio'n achlysurol
  • rydych yn cael eich talu fesul tasg
  • rydych yn gweithio ar gontract cyfnod byr

Fodd bynnag, does gennych chi mo'r hawl i'r isafswm cyflog os ydych chi:

  • yn weithiwr dan oed gadael ysgol
  • yn hunangyflogedig yng ngwir ystyr y gair
  • yn brentis dan rai amgylchiadau
  • yn 'au pair'
  • yn y lluoedd arfog
  • yn gwneud gwaith gwirfoddol

Gellir cael rhagor o ganllawiau gan yr Adran Busnes, Menter a Diwygio Rheoleiddio.

Gweithwyr amaethyddol

Pennir cyfraddau cyflog ar wahân i weithwyr amaethyddol gan y Bwrdd Cyflogau Amaethyddol

Beth os nad ydych chi'n cael yr isafswm cyflog

Yn gyntaf oll dylech geisio sicrhau eich bod wedi cyfrifo'ch cyflog yn gywir. Mae gan bob gweithiwr yr hawl i gael dogfen sy'n nodi sut y caiff eich cyflog ei gyfrifo. Os ydych chi'n meddwl nad ydych chi'n cael yr hyn y mae gennych hawl iddo, yn gyntaf oll ceisiwch siarad â'ch cyflogwyr. Mae'n bosib eu bod nhw wedi gwneud camgymeriad syml.

Os nad yw siarad â'ch cyflogwr yn datrys hyn, neu os nad ydych yn dymuno siarad â'ch cyflogwyr, ffoniwch linell gymorth yr isafswm cyflog cenedlaethol ar 0845 6000 678. Mae pob galwad yn gyfrinachol ac fe allwch ofyn am help wrth hawlio'r isafswm cyflog, gan gynnwys yr arian sydd heb ei dalu i chi. Os bydd angen, gall Swyddogion yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol archwilio i'r mater ar eich rhan a chymryd camau i sicrhau bod eich cyflogwyr yn talu'r hyn sy'n ddyledus i chi.

Os oes gennych chi'r hawl i gael yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol a bod eich cyflogwyr heb ei dalu i chi, gellir ystyried hynny'n ddidyniad anghyfreithlon o'ch cyflog.

Canllawiau byr i'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol mewn Pwyleg, Lithwaneg a Slofac

Mae canllawiau byr i'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol ar gael ar gyfer gweithwyr o Wlad Pwyl, Lithwania a Slofacia.

Canllawiau i'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol mewn ieithoedd eraill

Mae’r canllawiau hyn i'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol hefyd ar gael mewn Arabeg, Bengaleg, Tsieinëeg, Gujerateg, Pwnjabeg, Wrdw a Chymraeg.

Ble i gael cymorth

Gall Llinell Gymorth Cyllid a Thollau EM ar yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol gynnig help a chyngor cyfrinachol am yr isafswm cyflog. Hefyd, gallwch ffonio'r llinell gymorth i gwyno am gyflogwr os ydych chi'n amau nad ydynt yn talu'r isafswm cyflog i chi. Ffoniwch y llinell gymorth ar 0845 6000 678. Mae'r llinellau ar agor o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng 9.00 am a 5.00 pm. Mae pob galwad yn seiliedig ar gostau graddfeydd lleol. Gallwch hefyd gysylltu â’r llinell gymorth dros yr e-bost

Mae’r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth. Fe allwch chi ffonio llinell gymorth Acas ar 08457 47 47 47 rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

Gall eich Canolfan Cyngor Ar Bopeth (CAB) leol gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.

Os ydych chi'n aelod o undeb llafur, fe allwch chi gael help, cyngor a chefnogaeth ganddyn nhw hefyd.

Mwy o ddolenni defnyddiol

Yn yr adran hon...

Additional links

Allweddumynediad llywodraeth y DU