Gwefan llywodraeth y DU

Cynllunio ar gyfer ymddeol

Byddwch fel arfer yn cytuno ar y dyddiad y byddwch yn ymddeol gyda'ch cyflogwr. Gallwch gael llawer o wybodaeth i'ch helpu i gynllunio ar gyfer eich ymddeoliad yn yr adran i bobl dros 50.

• Ymddeol a phensiynau (adran dros 50)

Oed ymddeol

Pan fyddwch chi, fel gweithiwr, yn tynnu tuag at derfyn cyfnod o weithio ac yn gadael y sefydliad sy'n eich cyflogi, fel arfer ar sail oed, dywedir eich bod yn ymddeol. At ddibenion hawliau cyflogaeth, eich 'oed ymddeol cyffredin' yw'r oed y bydd pobl sy'n gwneud yr un gwaith â chi yn ymddeol fel arfer (mae hwn yn gorfod bod yr un fath i ddynion a merched). Os nad oes gennych oed ymddeol cyffredin, yr oed diofyn, fel arfer, yw 65.

I gael oed ymddeol cyffredin sydd dan 65, mae'n ofynnol bod eich cyflogwr yn gallu cyfiawnhau'r oed hwnnw'n wrthrychol. Golyga hyn bod yr oed yn 'ffordd gyfatebol o gyflawni nod cyfreithlon'. O ran ymddeol, efallai y gall eich cyflogwr, er enghraifft, ddangos bod angen i'r oed fod yn is er mwyn diwallu gofynion iechyd a diogelwch na ellir eu cyflawni mewn unrhyw ffordd arall. Fodd bynnag, bydd yn anodd i gyflogwr gyfiawnhau oed ymddeol sy'n is na 65. Ni fydd eich cyflogwr yn syml yn gallu honni'r pethau hyn; bydd angen tystiolaeth.

A ellir eich gorfodi i ymddeol?

Mae'r gyfraith ar wahaniaethu ar sail oed wedi'i chynllunio i annog eich cyflogwr i beidio â'ch gorfodi i ymddeol heblaw bod hynny'n briodol ac yn angenrheidiol. Fodd bynnag, mae gan eich cyflogwr hawl i'ch gorfodi i ymddeol pan fyddwch yn cyrraedd eich oed ymddeol cyffredin (neu'r oed ymddeol diofyn sef 65) cyn belled â'u bod yn dilyn y drefn gywir.

Mae'r drefn hon yn cynnwys:

• gofyniad bod eich cyflogwr yn rhoi o leiaf chwe mis o rybudd i chi ynghylch dyddiad yr ymddeoliad
• eich hawl i ofyn am gael gweithio y tu hwnt i'ch dyddiad ymddeol, a dyletswydd eich cyflogwr i ystyried cais o'r fath

Nid oes raid i'ch cyflogwr eich gorfodi i ymddeol cyn gynted ag y cyrhaeddwch eich oed ymddeol cyffredin (neu 65).

Os yw'ch cyflogwr yn eich gorfodi i ymddeol cyn eich oed ymddeol cyffredin (neu 65), gallai hyn olygu ei fod yn gwahaniaethu yn eich erbyn ar sail oed ac yn eich diswyddo'n annheg.

• Cael gwybod mwy am wahaniaethu ar sail oed
• Diswyddo annheg - darllen mwy

Arweiniad personol

Gallwch gael arweiniad personol ar y drefn ymddeol. Byddwch yn cael taflen ffeithiau bersonol yn egluro sut mae'r drefn ymddeol yn effeithio arnoch chi, yn dweud a yw eich cyflogwr wedi dilyn y drefn yn gywir ai peidio, ac yn nodi pryd y cewch wneud cais am weithio y tu hwnt i'ch oed ymddeol.

• Cael arweiniad personol ar y drefn ymddeol

Ymddeol o swydd: cael gwybod mwy

• Ymddeol o swydd: gwneud cais am gael gweithio ar ôl oed ymddeol