Gwefan llywodraeth y DU

Mae nifer y dyddiau y mae gennych hawl sylfaenol iddynt yn cynyddu. Os yw'ch blwyddyn wyliau'n dechrau ar 1 Hydref 2007 neu ar ôl hynny, yn ôl y gyfraith, mae gennych hawl sylfaenol i 4.8 wythnos y flwyddyn (24 diwrnod os ydych chi'n gweithio pum niwrnod yr wythnos); nid oes hawl statudol i gael gwyliau banc ar ben hyn. Os oes gennych flwyddyn wyliau nad yw'n dechrau ym mis Hydref, bydd gennych hawl i gyfran o'r dyddiau ychwanegol.

Efallai y bydd eich cyflogwr yn rhoi mwy na'r 4.8 wythnos sylfaenol o wyliau i chi fel rhan o delerau eich cyflogaeth. Gallwch edrych yn eich contract neu yn llawlyfr y cwmni i weld faint o wyliau y mae gennych hawl iddynt.

Nid oes gennych hawl i gael gwyliau ychwanegol, hyd yn oed heb dâl, oni bai fod eich contract yn ei ddarparu. Gall eich cyflogwr bennu ei reolau ei hun ynghylch unrhyw wyliau a roddir yn ychwanegol at y gwyliau sylfaenol y mae gennych hawl iddynt yn ôl y gyfraith. Ni chaiff eich cyflogwyr roi llai na'r lleiafswm cyfreithiol i chi.

• Eich contract cyflogaeth - cael gwybod mwy

Gweithwyr rhan-amser a gweithwyr asiantaeth

Os ydych yn weithiwr rhan-amser, bydd gennych chithau'r hawl i 4.8 wythnos o wyliau - 4.8 o'ch wythnosau gweithio arferol. Er enghraifft, os byddwch yn gweithio dau ddiwrnod yr wythnos bydd gennych hawl i o leiaf 9.6 diwrnod o wyliau (hynny yw, 4.8 wythnos o ddau ddiwrnod).

Ni ddylid trin gweithwyr rhan-amser yn llai ffafriol na gweithwyr amser llawn cyfatebol. Golyga hyn bod gofyn i gyflogwyr sy'n rhoi dyddiau ychwanegol o wyliau i weithwyr amser llawn roi dyddiau ychwanegol i weithwyr rhan-amser hefyd.

Os ydych yn weithiwr asiantaeth, mae'n rhaid i'ch asiantaeth adael i chi gymryd eich gwyliau gyda thâl.

• Mwy am weithio rhan-amser
• Gweithwyr asiantaeth - cael gwybod mwy

Sut mae delio â rhan-ddiwrnodau

Gallai eich hawliau newydd gynnwys rhan-ddiwrnodau (er enghraifft, 9.6 diwrnod i rywun sy'n gweithio 2 ddiwrnod yr wythnos). Mae angen i chi ofyn i'ch cyflogwr sut maent eisiau i chi drin y rhan-ddiwrnodau hyn. Nid oes angen eu crynhoi i'r diwrnod llawn agosaf ond gall cyflogwr ddewis gwneud hynny os ydyn nhw'n dymuno. Fel arall, gallai eich cyflogwr argymell i chi gymryd diwrnod o wyliau llawn gan dalu'r cyflog sy'n ddyledus i chi am y rhan-ddiwrnod yn unig; gellid tynnu'r rhan-ddiwrnod o shifft diwrnod, fel eich bod yn gadael yn gynnar neu'n dod i mewn yn hwyr; neu gellid trosglwyddo'r rhan-ddiwrnod i'ch blwyddyn wyliau nesaf.

Cynyddu eto

Bydd yr hawl gwyliau'n cynyddu eto i 5.6 wythnos (28 diwrnod os ydych yn gweithio pum niwrnod yr wythnos) o 1 Ebrill 2009 ymlaen.

28 diwrnod

Bydd yr hawliau newydd wedi'u cyfyngu i uchafswm o 28 diwrnod. Felly er y cyfeirir atynt mewn wythnosau (4.8 wythnos ac yna 5.6 wythnos), os byddwch yn gweithio 6 diwrnod yr wythnos, bydd gennych hawl sylfaenol i 28 diwrnod o wyliau o 1 Hydref 2007 ymlaen ac ni fydd yn codi eto yn Ebrill 2009. Roedd nifer o gyflogwyr yn cynnig mwy o wyliau na'r gwyliau sylfaenol cyn y cynnydd hwn, ac maent yn parhau i wneud hynny.

Cronni a blynyddoedd gwyliau

Croniadau

Bydd rhai cyflogwyr yn rhedeg system 'gronni', lle mae hawliau gwyliau'n cronni dros y flwyddyn gyntaf y cyflogir rhywun. Golyga hyn y bydd gennych hawl i un rhan o ddeuddeg o'ch hawliad blynyddol am bob mis y byddwch yn gweithio. Felly, ar ôl chwe mis, bydd gennych chi'r hawl i hanner eich hawliad blynyddol.

Fel arfer, bydd cronni'n parhau yn ystod absenoldebau statudol fel absenoldeb mamolaeth

• Cael gwybod am absenoldeb mamolaeth, tadolaeth a mabwysiadu
• Cael gwybod am eich contract cyflogaeth

Trosglwyddo gwyliau

Os nad ydych yn cymryd yr holl wyliau mae gennych hawl iddo yn ystod eich blwyddyn wyliau, gallai eich cyflogwr roi caniatâd i chi drosglwyddo'r dyddiau sydd gennych dros ben i'r flwyddyn wyliau nesaf. Rhaid i chi gymryd o leiaf 4 wythnos o wyliau, felly dim ond y gwyliau sydd ar ben hynny (yn cynnwys y dyddiau ychwanegol newydd) y gellir eu trosglwyddo, a hynny'n unig gyda chaniatâd eich cyflogwr. Nid oes gennych hawl i drosglwyddo cyfnod absenoldeb o un flwyddyn wyliau i'r un nesaf.

Tâl yn gyfnewid am wyliau

Gallai rhai cyflogwyr gynnig talu am unrhyw wyliau ar ben y gwyliau sylfaenol nad ydych wedi eu cymryd yn ystod eich blwyddyn wyliau. Tan 1 Ebrill 2009 rhaid i chi gymryd 4 wythnos o wyliau ond gellir cyfnewid y gwyliau ychwanegol newydd o 0.8 wythnos (4 diwrnod os byddwch yn gweithio pum niwrnod yr wythnos) am dâl. Gan gychwyn o 1 Ebrill 2009, pan fydd yr hawl gwyliau sylfaenol yn codi i 5.6 wythnos (28 diwrnod os byddwch yn gweithio'n llawn amser), ni fydd modd i chi gyfnewid y gwyliau nad ydych wedi'i gymryd am dâl.

Os cewch chi drafferthion

Mae gwyliau'n hawl gyfreithiol y mae'n rhaid i'ch cyflogwyr ei rhoi i chi. Os bydd gennych broblemau yna darllenwch y wybodaeth am eich hawl sylfaenol i wyliau.

• Cael gwybod am eich hawl sylfaenol i wyliau

Lle i gael cymorth

Mae’r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth. Fe allwch chi ffonio llinell gymorth Acas ar 08457 47 47 47 rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

• Acas Opens new window

Gall y Gwasanaeth Cyngor ar Bopeth (CAB) hefyd gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.

• Dod o hyd i'ch canolfan Cyngor Ar Bopeth leol Opens new window

Os ydych chi'n aelod o undeb llafur, fe allwch chi gael help, cyngor a chefnogaeth ganddyn nhw hefy

• Cyflwyniad i undebau llafur

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Arweiniad manwl ar hawliau gwyliau gan Yr Adran Busnes, Menter a Diwygio Rheoleiddio Opens new window
• Darllen taflen gan Acas am wyliau a thâl gwyliau Opens new window
• Advice for your employer on holiday entitlements from Business Link Opens new window