Gwefan llywodraeth y DU
Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU
Trefn llywio pennaf
dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon
Cyflogaeth
Tribiwnlysoedd Cyflogaeth : cyflwyniad
Mae Tribiwnlys Cyflogaeth yn delio ag anghydfodau cyfreithiol sy'n gysylltiedig â gwaith. Cyn gwneud cais i Dribiwnlys Cyflogaeth dylech weld a allwch ddatrys eich problem mewn ffordd arall a sicrhau bod gennych hawl i gyflwyno achos mewn Tribiwnlys Cyflogaeth.
Beth yw Tribiwnlys Cyflogaeth?
Mae Tribiwnlysoedd Cyflogaeth yn gwrando ar achosion sy'n ymwneud ag anghydfodau cyflogaeth. Maent yn llai ffurfiol na rhai llysoedd eraill, ond rydych yn rhoi tystiolaeth ar lw neu gadarnhad, ac os byddwch yn dweud celwydd, gallwch eich cael yn euog o anudoniaeth (perjury).
Mae'r achosion gerbron panel o dri fel arfer - cyfeirir ato fel Tribiwnlys - sy'n cynnwys Barnwr Cyflogaeth cyfreithiol gymwys, a dau 'aelod lleyg' sy'n cynrychioli'r sector cyflogeion a'r sector cyflogwyr. Mae'r aelodau lleyg yn defnyddio'u profiad priodol ym maes cyflogaeth er mwyn cydbwyso'r achosion. Weithiau bydd y Cadeirydd Cyflogaeth yn eistedd ar ei ben ei hun, er enghraifft, i wrando ar unrhyw ddadleuon cyfreithiol.
Ni chodir tâl am fynd ag achos i Dribiwnlys Cyflogaeth. Felly oni bai eich bod yn talu cynrychiolydd megis twrnai ni chodir tâl am gyflwyno achos.
Os ydych chi'n byw yng Ngogledd Iwerddon ceir rhai gwahaniaethau yn y gyfraith.
A oes angen i chi fynd at Dribiwnlys Cyflogaeth?
Mae'n aml yn well ceisio datrys problemau drwy drafod. Fel arall, efallai y bydd proses cwyno a disgyblu eich cyflogwr yn ddefnyddiol i ddatrys eich problem neu ceisiwch gael cymorth gan drydydd parti (cyfryngwr neu gyflafareddwr). Cyn i chi gyflwyno achos mewn Tribiwnlys Cyflogaeth, byddai'n ddefnyddiol ceisio cyngor arbenigol, yn enwedig i gael gwybod beth yw eich siawns o lwyddo.
Os oes gennych anghydfod sy'n debygol o droi'n achos Tribiwnlys Cyflogaeth, efallai y gall Acas (y Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu) gynnig gwasanaeth cymodi am ddim i chi cyn i chi gyflwyno achos mewn Tribiwnlys Cyflogaeth. Dylech gysylltu â llinell gymorth Acas i gael gwybod a fyddai hyn yn addas i chi.
Allwch chi fynd at Dribiwnlys Cyflogaeth?
Ffoniwch linell gymorth Acas
08457 474 747
Dydd Llun i ddydd Gwener
rhwng 8.00 am a 8.00 pm
Dydd Sadwrn
rhwng 9.00 am a 1.00 pm
Os ydych wedi ceisio defnyddio dewisiadau anffurfiol a ffurfiol ar gyfer datrys eich problem yn y gwaith a'ch bod yn dal i deimlo nad yw eich pryderon wedi cael eu datrys, mae'n bosib y byddwch am ystyried mynd ag achos i Dribiwnlys Cyflogaeth.
Mae'r rhan fwyaf o bobl yn teimlo bod cyflwyno hawliad cyfreithiol yn broses heriol ac mae'n bwysig eich bod yn deall prif agweddau'r gyfraith a'r gweithdrefnau fydd yn berthnasol yn eich achos Tribiwnlys Cyflogaeth. Mae'n bosib y byddwch am gymryd cyngor yn ystod y cam hwn os nad ydych wedi gwneud hynny eisoes.
Cyn cyflwyno achos mewn Tribiwnlys Cyflogaeth, mae'n rhaid i chi:
- sicrhau bod eich hawliad yn rhywbeth y gall Tribiwnlys Cyflogaeth ei ystyried
- sicrhau eich bod o fewn y terfynau amser statudol ar gyfer cyflwyno hawliad
Fe'ch cynghorir i ddilyn gweithdrefnau cwyno a disgyblu eich cyflogwr cyn mynd ag achos i Dribiwnlys Cyflogaeth.
Hawliadau y gellir eu cyflwyno gerbron Tribiwnlys Cyflogaeth
Dim ond achosion sy'n gysylltiedig â hawliau penodol y gall Tribiwnlys Cyflogaeth benderfynu arnynt, felly mae'n bwysig eich bod yn gwybod beth rydych yn ei hawlio. Er enghraifft, os ydych yn cwyno am beidio â chael eich talu, fe'i gelwir yn 'ddidyniadau anghyfreithlon o gyflog'. Os yw'ch cyflogwr yn eich trin yn llai ffafriol oherwydd bod gennych anabledd, mae hyn yn 'wahaniaethu ar sail anabledd'.
I gael mwy o wybodaeth darllenwch yr erthyglau ar y wefan hon sydd debycaf i'ch problem chi.
Terfynau amser
Yn y rhan fwyaf o achosion, rhaid i chi wneud cais i Dribiwnlys Cyflogaeth cyn pen tri mis o’r dyddiad pan ddigwyddodd y mater rydych yn cwyno yn ei gylch. Gall y terfyn amser hwn amrywio. Os derbynnir eich cais ar ôl tri mis, ni fydd y Tribiwnlys Cyflogaeth yn ei dderbyn fel arfer. Mewn amgylchiadau eithriadol iawn gall Tribiwnlysoedd Cyflogaeth ymestyn y terfyn amser hwn.
Gallwch holi ynghylch y terfyn amser ar gyfer eich achos chi drwy ffonio llinell gymorth y Tribiwnlys Cyflogaeth ar 08457 959 775.
Dilyn egwyddorion cwyno a disgyblu
O 6 Ebrill 2009 ymlaen, bydd Tribiwnlysoedd Cyflogaeth yn ystyried p'un ai a oedd methu dilyn egwyddorion Cod Ymarfer Acas yng nghyswllt trefniadau disgyblu a chwyno (y Cod) yn afresymol. Gall y Tribiwnlys Cyflogaeth ddewis cynyddu neu leihau'r dyfarniadau o hyd at 25 y cant yng nghyswllt eich lefel cydymffurfio chi neu'ch cyflogwr.
Mae'r Cod yn pennu'r egwyddorion sy'n gysylltiedig â'r hyn y dylech chi a'ch cyflogwr eu dilyn er mwyn cyrraedd safon o ymddygiad rhesymol o ran ymdrin ag achosion o gwyno a disgyblu.
Gellir cael rhagor o arweiniad yn 'Disgyblu a chwyno yn y gwaith: Canllaw Acas'. Mae'r arweiniad hwn, nad yw'n rhan o'r Cod, ond a baratowyd gan Acas i'ch helpu chi a'ch cyflogwyr i ddeall y Cod a sut mae mynd ati i'w adlewyrchu yn eu trefniadau a'u hymddygiad.
Dilyn trefniadau cwyno a disgyblu cyn 6 Ebrill 2009
Os bydd y digwyddiad a achosodd yr anghydfod wedi digwydd cyn 6 Ebrill 2009, ni fydd Tribiwnlys Cyflogaeth yn derbyn eich achos fel arfer oni fyddwch wedi cyflwyno cwyn ysgrifenedig i'ch cyflogwr i ddechrau ac wedi aros 28 diwrnod cyn i chi wneud eich hawliad.
Os ydych yn gwneud cwyn ynghylch diswyddo neu am gamau disgyblu a gymerwyd yn eich erbyn, nid oes yn rhaid i chi roi eich cwyn ar bapur i'ch cyflogwr cyn gwneud cais i Dribiwnlys Cyflogaeth, oni bai:
- bod y camau disgyblu'n enghraifft o wahaniaethu anghyfreithiol
- nad oedd y sail a ddefnyddiodd eich cyflogwr (ee eich ymddygiad neu'ch gallu) yn berthnasol i'r sail a ddefnyddiodd eich cyflogwr i weithredu
Os oes unrhyw un o'r sefyllfaoedd uchod yn berthnasol yna mae'n rhaid i chi gyflwyno'r gŵyn ar bapur ac aros 28 diwrnod cyn cyflwyno'ch hawliad i'r Tribiwnlys Cyflogaeth.
Os nad ydych yn siŵr p'un ai a yw'r rheolau cyn 6 Ebrill yn berthnasol i chi gallwch gael rhagor o wybodaeth yn Disgyblu a chwyno yn y gwaith: canllaw Acas, er mwyn cael gwybod pa broses y dylech ei dilyn.
Ble mae cael cymorth
Mae Acas yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth.
Gall eich Canolfan Cyngor Ar Bopeth (CAB) leol gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.
Os ydych chi'n aelod o undeb llafur, fe allwch chi gael help, cyngor a chefnogaeth ganddyn nhw.
Gallwch gael cyngor cyfreithiol gan dwrnai neu asiantaeth gynghori.
