Gwefan llywodraeth y DU

Sut mae'r gyfraith yn diffinio tueddfryd rhywiol

Dan y gyfraith, ni ddylai neb wahaniaethu yn eich erbyn oherwydd eich tueddfryd rhywiol neu'r ffordd y mae pobl yn 'gweld' eich tueddfryd rhywiol - gan gynnwys tueddfryd tuag at rywun o'r un rhyw (lesbiaid/dynion hoyw), y rhyw arall (heterorywiol) neu'r ddau ryw (deurywiol).

Pryd mae'r gyfraith yn berthnasol

Mae'r gyfraith yn erbyn gwahaniaethu yn erbyn tueddfryd rhywiol yn y gwaith yn ymwneud â recriwtio, telerau ac amodau, cyflog a buddiannau, statws, cyfleoedd hyfforddi, dyrchafu a throsglwyddo, drwodd i swyddi'n dod i ben a diswyddo.

• Partneriaethau sifil – cael gwybod mwy Opens new window

Wedi dweud hynny, caniateir 'Gofynion galwedigaethol dilys' os gall cyflogwyr ddangos bod rhaid i'r swydd gael ei gwneud gan rywun o dueddfryd rhywiol penodol. Er enghraifft, fe allai corff sy'n darparu cyngor ar hawliau hoywon ac yn eu hyrwyddo ddangos ei bod hi'n hanfodol i'w hygrededd bod y prif weithredwr, sef wyneb cyhoeddus y corff, yn hoyw. Felly, fe all tueddfryd rhywiol deiliad y swydd honno fod yn ofyniad galwedigaethol dilys.

Gwahaniaethu anuniongyrchol

Mae gennych yr hawl i beidio â bod dan anfantais oherwydd polisi yn y gwaith oherwydd eich tueddfryd rhywiol. Er enghraifft, os bydd eich cwmni'n trefnu cynhadledd mewn gwlad lle bo cyfunrywioldeb yn anghyfreithlon ac nad oes rheswm da dros gynnal y gynhadledd yno, fe ellid ei ystyried hyn yn wahaniaethu anuniongyrchol.

Mae gwahaniaethu anuniongyrchol yn anghyfreithlon boed yn fwriadol ai peidio. Dim ond os yw'n angenrheidiol ar gyfer y ffordd o redeg y busnes y caniateir hyn.

Harasio ac erlid

Mae'r gyfraith yn eich gwarchod rhag harasio neu erlid oherwydd eich rhywioldeb neu'r ffordd y 'gwelir' eich rhywioldeb. Mae hyn yn berthnasol os ydych chi'n cael eich bwlio'n fwriadol neu'n anfwriadol, neu os oes diwylliant cyffredinol o ddiffyg parch (er enghraifft, un lle gwneir jôcs homoffobig). Gall yr harasio ddigwydd yn y gwaith neu mewn sefyllfa gysylltiedig â gwaith (er enghraifft, digwyddiad cymdeithasol y tu allan i'r gweithle).

Rydych hefyd wedi'ch gwarchod rhag harasio am y rheswm eich bod yn gysylltiedig â pherson arall. Er enghraifft, os oes gennych ffrind sy'n lesbiad, does dim rhaid i chi oddef jôcs gan weithwyr eraill amdani.

Mae hawl gennych hefyd i beidio â chael eich erlid. Mae hyn yn golygu na ddylid eich trin yn llai ffafriol oherwydd i chi gwyno (neu fod yn rhan o gŵyn) am wahaniaethu ar sail tueddfryd rhywiol.

• Darllen canllawiau am fwlio yn y gweithle

Tueddfryd rhywiol a chrefydd yn y gweithle

Mae'n bosib eich bod yn gweithio gyda chydweithwyr a chanddynt farn gref am eich tueddfryd rhywiol oherwydd eu crefydd. Fodd bynnag, nid yw hyn yn golygu y cânt eich bwlio neu aflonyddu arnoch chi. Yn y gweithle, mae gan bawb yr hawl i'w trin gyda pharch, waeth beth fo'u tueddfryd rhywiol.

• Cael gwybod mwy am wahaniaethu ar sail crefydd

Datgelu eich rhywioldeb i'ch cyflogwyr

Bydd rhai cyflogwyr yn gofyn am fanylion tueddfryd rhywiol gweithwyr - naill ai at ddibenion monitro neu fel rhan o holiadur cyfle cyfartal. Ond, does dim rhaid i chi roi'r wybodaeth hon.

Beth i'w wneud nesaf

Os tybiwch fod rhywun wedi gwahaniaethu yn eich erbyn, wedi'ch erlid neu aflonyddu arnoch yn y gwaith oherwydd eich tueddfryd rhywiol, mynnwch sgwrs gyda'ch cyflogwyr neu'ch swyddog personél. Os ydych chi'n perthyn i undeb llafur, gallwch gysylltu â'ch cynrychiolydd undeb. Os na allwch chi ddatrys y mater yn anffurfiol, cewch ddilyn y drefn gwyno yn eich contract cyflogaeth. Cadwch gofnod ysgrifenedig o unrhyw harasio i'w ddangos i'ch cyflogwyr.

• Canllawiau ar ddatrys anghydfodau yn y gweithle

• Mwy am y drefn gwyno

• Contractau cyflogaeth - mwy o fanylion

Os byddwch chi'n anhapus gyda'r ffordd y bydd eich cyflogwyr yn ymdrin â'ch cŵyn, gallwch fynd â'ch achos at Dribiwnlys Cyflogaeth.

Os cawsoch chi'ch diswyddo oherwydd eich tueddfryd rhywiol, gallwch fynd â'ch achos at Dribiwnlys Cyflogaeth, waeth ers faint rydych chi'n gweithio yno.

Os teimlwch na chynigiwyd swydd i chi oherwydd eich tueddfryd rhywiol, gallwch fynd â'r mater at Dribiwnlys Cyflogaeth.

• Sut i ddatrys problem yn y gwaith

Ble mae cael cymorth

Mae'r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim ar bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth. Fe allwch chi ffonio llinell gymorth Acas ar 08457 47 47 47 rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

• Acas Opens new window

Gall eich Canolfan Cyngor Ar Bopeth (CAB) lleol gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.

• Dod o hyd i'ch Canolfan Cyngor Ar Bopeth leol Opens new window

Cael cyngor cyfreithiol gan Dwrnai neu Asiantaeth Cynghori ynghylch materion sy'n ymwneud â gwahaniaethu

• Ceisio cyngor cyfreithiol

Os ydych chi'n aelod o undeb llafur, fe allwch chi gael help, cyngor a chefnogaeth ganddyn nhw.

• Ymuno ag undeb llafur

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Canllawiau manwl am wahaniaethu yn y gwaith gan yr Adran Busnes, Menter a Diwygio Rheoleiddio Opens new window

• Beth i'w wneud os ydych chi'n cael eich bwlio yn y gwaith

• Darllen Canllawiau Acas am Dueddfryd Rhywiol a'r Gweithle Opens new window

• Cyngor i gyflogwyr ar wahaniaethu ar sail rhyw gan Business Link Opens new window