Gwefan llywodraeth y DU

Mathau o weithredu diwydiannol

Fel arfer, bydd gweithredu diwydiannol yn digwydd pan nad oes modd datrys anghydfod yn y gweithle drwy negodi.

Mae tri phrif fath o weithredu diwydiannol:

Os ydych chi'n rhan o weithredu diwydiannol yn erbyn eich cyflogwyr, mae'n debygol y byddwch chi'n torri'ch contract cyflogaeth ac felly rydych chi'n annhebygol o gael tâl ar gyfer cyfnod y gweithredu diwydiannol. Fodd bynnag, byddwch wedi'ch gwarchod rhag cael eich diswyddo am gymryd camau diwydiannol, ar yr amod bod eich undeb yn dilyn y drefn gywir wrth drefnu'r gweithredu.

Mae gweithredu diwydiannol yn"swyddogol" os bydd undeb llafur yn ei gefnogi'n ffurfiol a bod aelodau'r undeb hwnnw'n cymryd rhan ynddo.

Os ydych chi'n rhan o weithredu diwydiannol yn erbyn eich cyflogwyr, mae'n debygol y byddwch chi'n torri'ch contract cyflogaeth ac felly rydych chi'n annhebygol o gael tâl ar gyfer cyfnod y gweithredu diwydiannol. Fodd bynnag, byddwch wedi'ch gwarchod rhag cael eich diswyddo am gymryd camau diwydiannol, ar yr amod bod eich undeb yn dilyn y drefn gywir wrth drefnu'r gweithredu.

Osgoi gweithredu diwydiannol

Dim ond os nad oes modd datrys anghydfod drwy ryw ddull arall y dylid gweithredu'n ddiwydiannol, gan y gall fod yn gostus ac yn niweidiol i'r ddwy ochr.

Mae'n debygol y bydd trefniadau ffurfiol ar gael ar gyfer datrys anghydfodau, a'r rheiny fel arfer yn cynnwys eich undeb.

Weithiau, fe all fod yn beth doeth dod â chymorth i mewn o'r tu allan. Gall cynghorwyr o Acas helpu cyflogwyr a chynrychiolwyr y gweithwyr i ddatrys anghydfodau mewn sawl gwahanol ffordd.

• Cael gwybod am undebau llafur
• Mwy am gyfryngu, cymodi a chyflafareddu
• Cael gwybod am hysbysu ac ymgynghori â gweithwyr

Beth yw'r drefn iawn ar gyfer gweithredu diwydiannol?

Byddwch wedi'ch gwarchod dan y gyfraith wrth gymryd camau gweithredu diwydiannol, ar yr amod:

Does dim gwarchodaeth ar gyfer:

Cynnal pleidlais ar gyfer gweithredu diwydiannol

Nid yw'r gyfraith yn gwarchod aelodau undeb sy'n gweithredu'n ddiwydiannol heb fod pleidlais gudd wedi'i chynnal. Rhaid cael craffwr annibynnol os cynhelir pleidlais ymhlith mwy na 50 o weithwyr. Os ceir cefnogaeth y mwyafrif, rhaid i'r gweithredu ddechrau o fewn pedair wythnos i'r bleidlais (neu wyth os bydd yr undeb a'r cyflogwyr yn cytuno).

Os nad ydych chi'n aelod o undeb llafur, yna, ni fydd y darpariaethau sy'n berthnasol i bleidlais gudd yn berthnasol. Dylech geisio cyngor arbenigol ynghylch pa reolau sy'n berthnasol i chi.

• Cod Gweithredu cynnal pleidlais gudd Opens new window

Os byddwch chi'n ymuno â gweithredu diwydiannol

Os byddwch chi'n gweithredu'n ddiwydiannol, cofiwch:

Nid yw'r pwynt olaf yn berthnasol os dilynwyd y drefn gywir ar gyfer gweithredu diwydiannol a'ch bod yn cael eich diswyddo llai na 12 wythnos ar ôl i'r gweithredu ddechrau. Nid yw diwrnodau cloi-allan yn cyfri yn y 12 wythnos.

Ar ôl 12 wythnos o weithredu, bydd gennych yr hawl i ddwyn achos diswyddo annheg:

Os yw'r gweithredu'n swyddogol ond nad oes pleidlais gudd wedi'i chynnal neu fod y gweithredu heb ei warchod (er enghraifft, am mai gweithredu eilaidd ydyw) dim ond os cewch chi'ch diswyddo ac eraill sy'n cymryd rhan heb gael eu diswyddo y cewch chi ddwyn achos diswyddo annheg.

• Cael gwybod am ddiswyddo annheg

Oes rhaid i mi fynd ar streic os yw fy nghydweithwyr ar streic?

Does dim rhaid i chi gymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol os nad ydych chi'n dymuno gwneud (hyd yn oed os yw'r mwyafrif wedi pleidleisio o blaid). Ni chaiff eich undeb eich disgyblu am hyn nac am unrhyw reswm arall sydd 'heb ei gyfiawnhau'.

Os cewch chi'ch disgyblu am beidio â gweithredu neu am groesi llinell biced, fe gewch gwyno wrth Dribiwnlys Diwydiannol o fewn tri mis i'r disgyblu.

• Dod o hyd i'ch swyddfa Canolfan Byd Gwaith leol Opens new window
• Cael gwybod am bicedu

Beth i'w wneud nesaf

Gallwch gwyno wrth Dribiwnlys Diwydiannol os tybiwch i chi gael eich diswyddo'n annheg neu'ch cam-drin gan eich cyflogwyr am gymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol.

• Dod o hyd i'ch swyddfa Canolfan Byd Gwaith leol Opens new window
• Cael gwybod mwy am ddatrys problemau yn y gwaith
• Mwy am Dribiwnlysoedd Cyflogaeth

Ble i gael cymorth

Gall y Gwasanaeth Cyngor ar Bopeth (CAB) hefyd gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.

• Mwy o wybodaeth oddi ar wefan y TUC Opens new window
• Acas Opens new window
• Dod o hyd i'ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol Opens new window

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Gweithredu diwydiannol a’r gyfraith – Canllaw gan Yr Adran Masnach a Diwydiant Opens new window
• Cael gwybod mwy oddi ar wefan workSMART y TUC Opens new window
• Cyngor gan Business Link am anghydfodau diwydiannol Opens new window