Gwefan llywodraeth y DU

1. Cael gwared ar y mawn

Helpwch i amddiffyn corsydd mawn amgylcheddol werthfawr drwy ddewis mwlts, deunydd gwella pridd a gwrtaith heb fawn sydd lawn cystal neu'n well na mawn.

• Pridd a gwrtaith: dewisiadau mwy gwyrdd

2. Defnyddio plaleiddiaid yn gyfrifol, ac fel dewis olaf yn unig

Gall rhai plaleiddiaid niweidio pobl, bywyd gwyllt a'r amgylchedd, felly defnyddiwch hwy fel dewis olaf yn unig – gweithiwch gyda natur i reoli plâu a chwyn yn lle hynny.

• Rheoli plâu a chwyn: dewisiadau mwy gwyrdd

3. Cael casgen ddŵr

Mae miloedd o litrau o ddŵr yn disgyn ar do tŷ cyffredin bob blwyddyn. Gallwch arbed dŵr o'r prif gyflenwad yn hawdd drwy gasglu dŵr glaw i'w ddefnyddio ar eich gardd. Yn aml, bydd cwmnïau dŵr a chynghorau'n gwerthu casgenni dŵr am brisiau is.

• Mwy am arbed dŵr yn yr ardd a dod o hyd i gasgenni dŵr â chymhorthdal

4. Compostio gwastraff eich gardd a'ch cegin

Sefydlwch domen gompost neu fin compost, a defnyddiwch wastraff eich cegin yn eich gardd. Fel arall, holwch eich cyngor lleol i weld a ydyn nhw'n casglu'r gwastraff hwn, ac yn ei gompostio.

• Compostio a chael gwared ar wastraff o'r ardd ac o'r gegin

5. Croesawu bywyd gwyllt

Anogwch anifeiliaid di-asgwrn-cefn, megis pryfed, ac anifeiliaid eraill drwy greu amrywiaeth o leoedd iddynt fyw a darparu ffynonellau bwyd wrth gynllunio eich gardd. Er enghraifft, bydd planhigion sy'n blodeuo ac yn cynnig neithdar a phaill yn denu gwenyn, ieir bach yr haf a phryfed eraill, a bydd coed a llwyni sy'n cynhyrchu aeron yn helpu i fwydo adar.

• Annog bywyd gwyllt yn eich gardd

6. Gwisgwch siwmper

Gwisgwch haen ychwanegol pan fydd hi'n oer y tu allan, yn hytrach na defnyddio gwresogydd awyr agored. Mae gwresogyddion yn defnyddio llawer iawn o ynni, ac yn cynhyrchu lefelau uchel o ollyngiadau carbon, sy'n cyfrannu at newid yn yr hinsawdd.

7. Dewis eich pren yn ofalus

Chwiliwch am labeli ar bren, neu ar gynhyrchion pren fel siediau a dodrefn gardd, sy'n dangos eu bod wedi'u cynhyrchu'n gynaliadwy. Mae'r cynlluniau labelu cyffredin yn cynnwys cynlluniau'r Cyngor Stiwardiaeth Coedwigaeth (FSC) neu'r Rhaglen er Cymeradwyo Ardystio Coedwigoedd (PEFC).

• Labeli cynnyrch pren

8. Adfer ac ailgylchu

Rhowch fywyd newydd i hen bren, metel a phlastig drwy brynu decin, blychau plannu ac addurniadau gardd sydd wedi'u gwneud o ddeunydd wedi'i adfer. Defnyddiwch eich dychymyg i droi pob math o hen gynwysyddion yn botiau planhigion anarferol.

9. Dewis eich golosg

Sicrhewch fod y golosg a ddefnyddiwch ar eich barbiciw yn dod o goedwigoedd a reolir mewn modd cynaliadwy: chwiliwch am labeli gan y Cyngor Stiwardiaeth Coedwigaeth (FSC), y Rhaglen er Cymeradwyo Ardystio Coedwigoedd (PEFC), neu gynlluniau ardystio coedwigoedd eraill.

• Barbiciws a gwresogyddion awyr agored: dewisiadau mwy gwyrdd

10. Gwneud pwll

Mae'n annisgwyl o hawdd i'w wneud – ac mae pyllau'n hafan i lyffantod, brogaod, madfallod y dŵr, gweision y neidr a phryfed eraill.

• Annog bywyd gwyllt yn eich gardd

11. Tyfwch eich bwyd eich hun

Gall tyfu ychydig bach o'ch cynnyrch eich hun helpu i leihau costau amgylcheddol pecynnu a chludo bwyd.