Gwefan llywodraeth y DU

Beth yw Biodanwyddau?

Tanwyddau wedi'u gwneud o blanhigion neu ddeunyddiau anifeiliaid ar gyfer trafnidiaeth yw biodanwyddau. Mae'r ddau fiodanwydd cyffredin fel a ganlyn:

• llysiau fel palmwydd neu soia, a gwastraff olew llysiau. Gellir ei gymysgu gyda disel safonol a'i ddefnyddio mewn injan ddisel arferol
• bioethanol: wedi'i wneud drwy eplesu cnydau sy'n cynnwys startsh a siwgr fel betys siwgr a gwenith. Caiff ei gymysgu gyda phetrol

Mae gan fiodanwyddau'r potensial i leihau effaith trafnidiaeth ar newid yn yr hinsawdd gan fod y planhigion sy'n eu cynhyrchu yn amsugno carbon deuocsid (CO2) pan maent yn tyfu, gan helpu i gydbwyso'r CO2 a gynhyrchir pan gânt eu llosgi. Gallant hefyd helpu i wella sicrwydd ynni gan eu bod yn lleihau ein dibyniaeth ar olew a nwy.

Defnyddir cyfuniad 5 y cant o fiodisel eisoes ledled Ewrop ac, ers mis Ebrill 2008, mewn sawl rhan o'r DU. Mae hwn yn addas i'w ddefnyddio ym mhob cerbyd disel heb ei addasu o gwbl, a chaiff ei ddosbarthu drwy bwmpiau arferol. Defnyddir cyfuniad 5 y cant o ethanol hefyd mewn rhai gorsafoedd petrol.

Ceir rhywfaint o orsafoedd petrol yn y DU hefyd sy'n cyflenwi cyfuniadau uwch o fiodanwydd nad ydynt ond yn addas i'w defnyddio mewn cerbydau arbennig.

• Lle gallaf lenwi fy nghar gyda thanwyddau mwy gwyrdd? Opens new window
• Mwy am ynni adnewyddadwy
• Dysgu mwy am CO2 a newid yn yr hinsawdd

Mae rhai biodanwyddau'n well na'i gilydd

Gall y biodanwyddau gorau helpu i fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd. Fodd bynnag, nid yw rhai biodanwyddau'n gwneud unrhyw les i newid yn yr hinsawdd, gallant arwain at golli cynefinoedd a bywyd gwyllt pwysig, a gallant achosi effeithiau cymdeithasol negyddol fel cynnydd mewn prisiau bwyd.

Mae rhai problemau posibl yn cynnwys:

• mae tyfu cnydau biodanwydd yn golygu bod angen gwrteithiau, sy'n defnyddio llawer o ynni i'w cynhyrchu, a gall arwain at lygredd ac erydiad pridd. Gall y rhain ac effeithiau eraill cynhyrchu a chludo biodanwyddau leihau, neu hyd yn oed ddileu manteision y biodanwydd canlyniadol yn llwyr.
• bydd angen mwy o dir i dyfu'r cnydau sy'n creu biodanwyddau os bydd cynnydd yn y broses o'u cynhyrchu Gellid cymryd hwn o dir a ddefnyddir i dyfu bwyd ar hyn o bryd, neu dir sydd wedi'i greu o gynefinoedd naturiol fel coedwigoedd neu wlypdiroedd, a all achosi canlyniadau difrifol i'r amgylchedd. Er enghraifft mae coedwigoedd a gwlypdiroedd mawn yn chwarae rhan bwysig yn y broses o storio lefelau uchel o CO2, yn ogystal â bod yn rhan bwysig o gynefinoedd bywyd gwyllt. Os caiff coedwigoedd eu torri neu wlypdiroedd eu draenio ar gyfer cnydau biodanwydd yna gall yr effeithiau negyddol o ryddhau CO2 drechu'r arbedion a wneir gan y biodanwydd
• caiff rhai biodanwyddau eu gwneud o gnydau a ddefnyddir ar gyfer bwyd hefyd. Gallai cynnydd yn y galw am fiodanwyddau orfodi i brisiau'r cnydau hyn godi, gan wneud bwyd yn ddrutach

Mae llawer o lywodraethau ledled y byd yn ceisio annog cynnydd yn y broses o gynhyrchu biodanwydd ac mae'r cynnydd hwn yn digwydd yn gyflym. Mae graddfa a chyflymdra'r newidiadau hyn yn golygu nad oes dealltwriaeth lwyr o ran cydbwysedd rhwng y manteision a'r effeithiau negyddol posibl o fiodanwyddau.

Yr Ymrwymiad i Danwydd Adnewyddadwy ar gyfer Trafnidiaeth (RTFO) a gweithredu er mwyn annog y biodanwyddau gorau

Mae'r Ymrwymiad i Danwydd Adnewyddadwy ar gyfer Trafnidiaeth yn ei gwneud yn ofynnol i gyflenwyr tanwydd y DU gynnwys rhywfaint o fiodanwydd yn y tanwydd y maent yn ei gyflenwi. Er mwyn eu hannog i ddefnyddio'r biodanwyddau gorau, mae'n rhaid i gyflenwyr tanwydd adrodd ar:

• faint o nwyon tŷ gwydr (gan gynnwys CO2) y maent wedi'i arbed drwy gyflenwi'r biodanwydd, o'i gymharu â'r tanwydd ffosil i mae wedi'i ddisodli
• y ffordd y mae'r biodanwydd yn cael ei gynhyrchu, er mwyn helpu i sicrhau bod unrhyw effeithiau negyddol amgylcheddol neu gymdeithasol cyn lleied â phosibl

Mae'r llywodraeth wedi dweud na fydd mwy na 5 y cant o danwydd yn y DU yn fiodanwydd nes y gellir sicrhau y caiff ei gyflenwi mewn ffordd sy'n osgoi sgil-effeithiau negyddol (fel colli cynefinoedd neu effeithio ar brisiau bwyd). Maent hefyd yn ymgyrchu i sicrhau bod targed arfaethedig yr UE, sef y bydd 10 y cant o danwydd cerbydau yn fiodanwydd erbyn 2020, yn amodol ar fynd i'r afael ag effeithiau anuniongyrchol biodanwydd yn ddigonol.

• Mwy am yr Ymrwymiad i Danwydd Adnewyddadwy ar gyfer Trafnidiaeth Opens new window
• Yr Asiantaeth Tanwyddau Adnewyddadwy Opens new window
• Mwy am sut mae'r Ymrwymiad i Danwydd Adnewyddadwy ar gyfer Trafnidiaeth yn annog y defnydd gorau o fiodanwyddau Opens new window