Gwefan llywodraeth y DU
Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU
Trefn llywio pennaf
dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon
Am y llywodraeth
Pleidiau gwleidyddol
Mae arweinwyr y Llywodraeth a'r Wrthblaid yn eistedd gyferbyn â'i gilydd ar y meinciau blaen yn siambr drafod Tŷ'r Cyffredin. Mae'u cefnogwyr, sef y 'meincwyr cefn', yn eistedd y tu ôl iddynt. Ceir trefniadau eistedd tebyg ar gyfer y pleidiau yn Nhŷ'r Arglwyddi ond mae'r arglwyddi nad ydynt yn dymuno bod yn gysylltiedig ag unrhyw blaid wleidyddol yn dewis eistedd ar y 'croesfeinciau'.
Mae effeithiolrwydd y system bleidiol yn y Senedd yn dibynnu i raddau helaeth ar y berthynas rhwng y Llywodraeth a'r Gwrthbleidiau. Yn dibynnu ar gryfderau cymharol y pleidiau yn Nhw'r Cyffredin, gall yr Wrthblaid geisio goresgyn y Llywodraeth drwy ei threchu mewn pleidlais 'mater o hyder'.
Ond, yn gyffredinol, ceisia'r Wrthblaid gyfrannu at lunio polisïau a deddfwriaeth trwy feirniadaeth adeiladol, trwy wrthwynebu cynigion y llywodraeth y mae'n anghytuno â hwynt, trwy gyflwyno gwelliannau i Fesurau'r Llywodraeth, a thrwy gyflwyno'i pholisïau'i hun er mwyn gwella'i siawns o ennill yr Etholiad Cyffredinol nesaf.
Prif Chwipiaid y Llywodraeth yn Nhw'r Cyffredin a Thw'r Arglwyddi, mewn ymgynghoriad â chwipiaid yr Wrthblaid, sy'n trefnu amserlen fusnes y llywodraeth. Gyda'i gilydd, gelwir y Prif Chwipiaid yn 'sianelau arferol' pan fydd y cwestiwn o ddod o hyd i amser ar gyfer eitem fusnes neilltuol yn cael ei drafod.
Y Prif Chwipiaid a'u cynorthwywyr, a ddewisir fel arfer gan arweinwyr y pleidiau, sy'n rheoli'u pleidiau seneddol. Mae'u dyletswyddau'n cynnwys rhoi gwybod i'r aelodau am y busnes seneddol sydd i ddod, cynnal cryfder pleidleisio'r blaid drwy sicrhau bod yr aelodau'n mynychu dadleuon pwysig, a rhoi gwybod i arweinwyr y pleidiau beth yw barn aelodau'r meinciau cefn.
Trwy ddeddfwriaeth a basiwyd yn 2000, daeth cyllid y pleidiau'n fwy agored. Mae'n nodi:
- y gall pleidiau dderbyn rhoddion o £200 neu fwy dim ond gan 'roddwyr cymeradwy', sy'n unigolion ar gofrestr etholiadol y DU, cwmnïau cofrestredig sydd wedi'u corffori yn yr UE sy'n cynnal busnes yn y DU, pleidiau gwleidyddol cofrestredig, neu undebau llafur
- bod rhaid hysbysu'r Comisiwn Etholiadol yn chwarterol, neu'n wythnosol yn ystod ymgyrch Etholiad Cyffredinol, am bob rhodd dros £5,000 a roddir i swyddfa ganolog plaid wleidyddol
- bod rhaid hysbysu'r Comisiwn Etholiadol am bob rhodd dros £1,000 a roddir i unedau cyfrifyddu, megis cymdeithas etholaethol
- bod ASau unigol a phobl eraill a etholir i swydd, gan gynnwys ASEau, aelodau o gynulliadau datganoledig Cymru a Gogledd Iwerddon a Senedd yr Alban, aelodau o awdurdodau lleol a Maer Llundain, yn rhwym wrth reolaethau tebyg ar ffynonellau rhoddion a rhaid hysbysu'r Comisiwn Etholiadol am unrhyw roddion dros £1,000
- bod cap yn cael ei roi ar wariant pleidiau gwleidyddol cyn Etholiad Cyffredinol. Mae gan blaid lwfans o £30,000 ar gyfer pob etholaeth a ymleddir ganddi
- bod terfyn yn cael ei roi ar wariant trydydd partïon, megis undebau llafur, sef 5 y cant o'r uchafswm ar gyfer pleidiau gwleidyddol
Yn yr adran hon...
Additional links
Allweddumynediad llywodraeth y DU
