Gwefan llywodraeth y DU

Mae profion llygaid yn ffordd bwysig o ganfod unrhyw broblemau yn gynnar. Maent yn:

Os oes angen sbectol neu lensys cyffwrdd arnoch, byddwch yn cael presgripsiwn gan optometrydd neu ymarferydd meddygol offthalmig. Bydd y presgripsiwn hwn yn ddilys am ddwy flynedd. Bydd yr optegydd yn darparu ac yn ffitio'ch sbectol neu'ch lensys cyffwrdd yn ôl y presgripsiwn.

Darperir sbectolau a lensys cyffwrdd yn breifat. Fodd bynnag, os ydych chi'n perthyn i unrhyw un o'r categoriau canlynol, mae'n bosib eich bod yn gymwys i dderbyn taleb optegol y GIG i gyfrannu at y gost (mewn rhai achosion, gellir talu am atgyweirio neu gael sbectol newydd os ydych yn torri neu golli'r hen un):

Cewch fwy o wybodaeth am dalebau optegol ar wefan yr Adran Iechyd.

Dyma'r problemau mwyaf cyffredin gyda'r llygaid.

Mae offthalmolegwyr ymgynghorol y GIG a staff proffesiynol eraill yn darparu amrywiol driniaethau ar gyfer problemau llygaid. Os bydd angen eich trosglwyddo am driniaeth, bydd eich optometrydd neu'ch meddyg yn trefnu hyn.

Nid yw llawdriniaeth laser i gywiro nam ar y llygaid (sef triniaeth i'r sawl sy'n bell eu golwg, yn fyr eu golwg, neu sy'n dioddef astigmatism) yn cael ei hystyried yn driniaeth feddygol hanfodol - felly nid yw ar gael yn gyffredinol dan y GIG.

Os ydych yn colli'ch golwg, mae cymhorthion ar gael a all eich helpu i ddefnyddio'r golwg sydd gennych. Mae'r GIG yn rhoi presgripsiynau ar gyfer cymhorthion gweld i'r sawl sy'n rhannol ddall, ac yn rhoi eu benthyg hefyd. Mae'n bosib y caiff y gwasanaeth hwn ei ddarparu gan y Gwasanaeth Llygaid yn yr Ysbyty neu bractisau optegwyr lleol, mewn rhai rhannau o'r wlad. Mae rhai optegwyr yn darparu cymhorthion gweld yn breifat, ond byddant yn codi tâl arnoch chi. Siaradwch â'ch optometrydd neu'ch meddyg teulu'n gyntaf oherwydd byddan nhw'n gwybod pa drefniadau sydd ar gael yn lleol.

Os ydych chi'n dioddef problemau gyda'ch golwg sy'n effeithio ar eich gallu i wneud pethau gartref, yn y gwaith neu yn yr ysgol, mae'n bosib y gall eich cyngor lleol ddarparu gwasanaethau megis:

Efallai fod gan eich cyngor lleol gysylltiad â mudiad gwirfoddol sy'n darparu'r gwasanaethau hyn yn hytrach na darparu'r holl wasanaethau hyn ei hun.

Os bydd offthalmolegydd ymgynghorol mewn ysbyty yn tystio bod gennych nam difrifol ar eich golwg/yn ddall, neu â nam ar eich golwg/yn rhannol ddall, gallwch ofyn am gael eich cofrestru gyda'r cyngor lleol. Pan gewch eich cofrestru fel person dall mae gennych hawl i gael cymorth mewn sawl ffordd, gan gynnwys y cynllun parcio Bathodyn Glas a gostyngiad ar eich trwydded deledu.

Mae'n bosib bod gennych hawl i gael prawf llygaid am ddim neu gymorth i dalu am sbectol neu lensys cyffwrdd drwy'r GIG. Cewch fwy o wybodaeth am brisiau yn y daflen HC12 a gyhoeddwyd ar wefan yr Adran Iechyd.

Os ydych chi am ofyn am farn rhywun arall am eich cyflwr neu'ch triniaeth ar unrhyw adeg, yna holwch eich meddyg lleol. Gallant eich cyfeirio at arbenigwr arall os ydych chi'ch dau'n cytuno bod angen gwneud hynny.

Gall unrhyw un sydd wedi derbyn nwyddau neu wasanaethau gan optegydd, yn sgil defnyddio gwasanaethau optometrydd neu optegydd gweinyddol sydd wedi cofrestru gyda'r Cyngor Optegol Cyffredinol, wneud cwyn.