Gwefan llywodraeth y DU
Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU
Trefn llywio pennaf
dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon
Y cartref a’r gymuned
Rhent preifat a thenantiaeth
Cytundeb cyfreithiol ar bapur yw'r cytundeb tenantiaeth sy'n nodi hawliau a chyfrifoldebau'r tenant a'r landlord. Bydd yn cynnwys manylion megis hyd y cytundeb, y rhent i'w dalu a beth y gellir neu na ellir ei gadw yn yr eiddo, er enghraifft anifeiliaid anwes.
Mathau o gytundeb tenantiaeth
Ceir gwahanol fathau o gytundeb tenantiaeth. Mae rhai yn rhoi mwy o hawliau na'i gilydd i'r tenant, ac mae gan y rhan fwyaf o bobl un o dri math:
Tenantiaethau Byrddaliol Sicr
Y Denantiaeth Fyrddaliol Sicr yw un o'r rhai mwyaf cyffredin yn y sector rhentu preifat. Os dechreuodd eich tenantiaeth, neu os cytunwyd arno, ar 28 Chwefror 1997 neu ar ôl hynny, mae'n debygol o fod yn Denantiaeth Fyrddaliol Sicr. Mae tenantiaethau a ddechreuodd, neu y cytunwyd arnynt, cyn y dyddiad hwnnw ond ar ôl 15 Ionawr 1989, yn fwy tebygol o fod yn Denantiaethau Sicr.
Fodd bynnag, mae'n bwysig eich bod yn gwybod os nad ydych yn Denant Sicr neu'n Denant Byrddaliol Sicr oherwydd gallai eich hawliau fod yn wahanol.
- os ydych chi'n byw gyda'ch landlord fel lletywr ac yn rhannu llety byw, mae'n bosib y gwelir hyn yn Denantiaeth neu'n Drwydded nad yw'n eithriedig
- os yw eich landlord wedi rhannu eiddo'n fflatiau ac os yw'r tenant yn preswylio mewn fflat gwahanol i fflat y landlord, gellir galw hyn yn Drwydded neu'n Denantiaeth Eithriedig
- os ydych chi'n rhentu eiddo lle mae'r rhent cyfunol yn fwy na £25,000 y flwyddyn, gelwir hyn yn Denantiaeth Gontractaidd Foel
Mae Tenantiaethau Contractaidd Moel yn tueddu i ddigwydd mewn tai mawr lle bydd nifer o bobl yn meddiannu eiddo, er enghraifft, tŷ myfyrwyr. Dim ond 5 person yn talu £100 o rent bob wythnos sydd ei angen er mwyn i'r rhent blynyddol fod yn fwy na £25,000.
Dylech geisio gweld sut y bydd eich amgylchiadau chi yn diffinio cytundeb eich tenantiaeth.
Tenantiaeth sicr
Ymddiriedolaeth dai neu gymdeithas dai fydd yn rhoi'r math yma o gytundeb tenantiaeth fel rheol. Byddant yn cynnig rhywfaint o sicrwydd cyn belled nad ydych yn torri telerau'r cytundeb tenantiaeth, cewch barhau i fyw yn yr eiddo.
Tenantiaeth reoledig (neu 'warchodedig')
Os symudoch i'r eiddo cyn 15fed Ionawr 1989, efallai bod gennych Denantiaeth Reoledig neu Warchodedig. Y math hwn o denantiaeth sy'n cynnig yr amddiffyniad mwyaf yn erbyn cynnydd yn y rhent neu droi allan.
Bydd y math sydd gennych yn dibynnu ar ba bryd y cafodd ei wneud. Gellir dod o hyd i fwy o fanylion mewn llyfrynnau a gyhoeddwyd gan yr Adran Cymunedau a Llywodraeth Leol:
- Tenantiaethau Byrddaliol Sicr a Thenantiaethau Sicr: Canllaw i Denantiaid
- Tenantiaethau Rheoledig
- Gosod Ystafelloedd yn eich Cartref : Canllaw i Landlordiaid Preswyl
Gellir dod o hyd i'r rhain yn y dolenni isod.
Landlordiaid preifat
Bydd landlordiaid preifat fel arfer yn rhentu'u heiddo ar bris y farchnad ac mae eu hawl i godi'r rhent yn dibynnu ar y math o denantiaeth.
Mae gan denantiaid sydd â chyfnod penodol o dair blynedd neu fwy hawl gyfreithiol i gytundeb tenantiaeth ysgrifenedig. Fodd bynnag, lle nad oes cytundeb tenantiaeth ysgrifenedig, mae gan denant sydd â thenantiaeth byrddaliol, yn dechrau ar 28 Chwefror 1997 neu ar ôl hynny, yr hawl i ofyn am ddatganiad ysgrifenedig ar unrhyw un o brif delerau'r denantiaeth a welir isod.
- dyddiad cychwyn y denantiaeth
- swm y rhent sy'n daladwy a'r dyddiad y mae'n ddyledus
- unrhyw drefniadau i adolygu'r rhent
- hyd unrhyw gyfnod penodol
Blaendaliadau
Pan fyddwch yn symud i mewn i'ch cartref mae'n debygol y bydd gofyn i chi roi blaendal i'r landlord neu'r asiantaeth lety. Gofynnir am hwn er mwyn talu am unrhyw rent na fydd yn cael ei dalu, neu unrhyw ddifrod a wneir i'r eiddo. Weithiau, pan fydd tenant yn penderfynu symud ymlaen, efallai y bydd dadlau ynghylch y swm sydd i fod i gael ei ad-dalu.
Pan fyddwch yn arwyddo'ch cytundeb tenantiaeth, gofalwch archwilio'r manylion er mwyn gweld beth fydd eich blaendal yn talu amdano s sut y bydd yn cael ei ad-dalu. Dylech hefyd ofyn am restr o'r hyn sydd yn yr eiddo pan fyddech yn symud i mewn. Sicrhewch eich bod yn cytuno â thelerau ac amodau'r denantiaeth cyn trosglwyddo unrhyw arian.
Amddiffyniad blaendal tenantiaeth
Er mwyn helpu i ddod â'r broblem o flaendal tenant yn cael ei ddal yn ôl mewn modd annheg gan landlordiaid ac asiantau i ben, mae Cynlluniau Diogelu Blaendal Tenantiaid wedi cael eu cyflwyno. Rhaid i bob blaendal sy'n cael ei gymryd ar gyfer tenantiaeth fyrddaliol sicr gael ei amddiffyn gan gynllun awdurdodedig gan y llywodraeth. Gellir dod o hyd i fwy o wybodaeth ynghylch y Cynlluniau Blaendal Tenantiaeth drwy ddefnyddio'r ddolen isod.
Help gyda'ch rhent
Os ydych ar incwm isel, efallai y gallwch gael Budd-dal Tai i helpu tuag at dalu'r rhent. Defnyddir eich cynilion a'ch incwm i gyfrifo a allwch gael y budd-dal, ac os felly, faint.
Gallwch gael mwy o wybodaeth gan eich cyngor lleol neu'r Adran Gwaith a Phensiynau lle gallwch hefyd lwytho ffurflen hawlio Budd-dal Tai oddi ar y we.
Mwy o ddolenni defnyddiol
Additional links
Allweddumynediad llywodraeth y DU
