Gwefan llywodraeth y DU

Beth yw'r cynllun Achub Morgais?

Bydd angen i chi fodloni'r meini prawf cymhwysedd i gael cymorth gan y cynllun Achub Morgais. Ni fydd y cynllun Achub Morgais yn helpu pobl mewn 'ecwiti negatif', sef pan mae'r swm sy'n ddyledus ar eich morgais yn uwch na gwerth eich cartref. Os ydych mewn ecwiti negatif neu'n ei chael yn anodd ad-dalu eich morgais, dylech sicrhau eich bod:

• yn cael cyngor mor fuan â phosib er mwyn osgoi adfeddiannu
• yn parhau i wneud taliadau os gallwch
• yn siarad â'ch benthyciwr morgais neu ag asiantaeth gynghori annibynnol cyn gynted â phosib

Am fwy o wybodaeth gweler 'Pryderon am eich morgais - cael cyngor ar sut i gadw eich cartref'.

• Pryderon am eich morgais - cael cyngor ar sut i gadw eich cartref

Dim ond yn Lloegr y mae'r cynllun Achub Morgais ar gael. Mae cynlluniau gwahanol naill ai ar waith neu wrthi'n cael eu datblygu yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon. Edrychwch ar wefan eich cyngor lleol i gael rhagor o wybodaeth.

• Dod o hyd i'ch cyngor lleol

Pwy all gael cymorth gan y cynllun Achub Morgais?

I fod yn gymwys ar gyfer y cynllun rhaid i'ch aelwyd gynnwys rhywun ag 'angen blaenoriaethol.' Er enghraifft:

• menyw feichiog
• rhywun gyda phlant dibynnol
• rhywun agored i niwed oherwydd henaint neu nam meddyliol neu gorfforol

Bydd angen i chi fodloni'r meini prawf dilynol hefyd:

• rhaid i bawb sy'n berchennog ar eich cartref gytuno i gael eu hystyried ar gyfer y cynllun Achub Morgais
• rhaid eich bod wedi cael cyngor a chwnsela yng nghyswllt eich dyledion ac wedi cytuno ar drefniadau i ad-dalu eich dyledion
• dylech fod wedi trafod pob opsiwn arall ar gyfer ad-dalu gyda'ch banc neu'ch benthyciwr morgais
• ni ddylai eich aelwyd fod yn ennill mwy na £60,000 y flwyddyn
• ni ddylai gwerth eich cartref fod yn uwch na lefelau penodol ar gyfer pob rhanbarth - holwch eich cyngor am y lefel yn eich ardal chi
• rhaid bod gennych angen clir i aros yn eich cartref, sy'n golygu nad yw'n ymarferol nac yn rhesymol i chi symud i rywle llai neu ratach
• rhaid i'ch cartref fod yn addas ar gyfer eich anghenion, er enghraifft, heb fod yn orlawn gyda gormod o bobl yn rhannu'r un lle
• ni ddylech fod yn berchen ar ail gartref, gan gynnwys cartref dramor
• dylai gwerth y rhan o'ch cartref yr ydych yn berchen arno fod yn ddigon i dalu unrhyw ddyledion sydd heb eu talu

Mae perchnogion eiddo prydles a rhydd-ddaliadol yn gymwys ar gyfer y cynllun Achub Morgais.

Sut mae'r cynllun Achub Morgais yn gweithio

Gellir eich cyfeirio at gymorth gan y cynllun Achub Morgais drwy asiantaethau cynghori, llysoedd neu fenthycwyr. Gallwch hefyd gysylltu â'ch cyngor lleol am gyngor.

• Dod o hyd i'ch cyngor lleol

Os ydych chi'n gymwys, bydd y cyngor yn trefnu i chi gwrdd â'u cynghorwyr ariannol. Byddant yn cytuno ar gynllun gyda chi i reoli eich dyled, neu ryw ffordd arall i chi dalu costau eich cartref.

Yna, efallai y bydd y cyngor yn cysylltu â Landlord Cymdeithasol Cofrestredig neu Asiant Cymorth Prynu i asesu eich cartref. Efallai y bydd y Landlord Cymdeithasol Cofrestredig yn eich helpu naill ai drwy 'fenthyciad rhannu ecwiti' neu drwy gynllun 'morgais i rentu' y Llywodraeth.

Benthyciad rhannu ecwiti

Gall y Landlord Cymdeithasol Cofrestredig ddarparu benthyciad rhannu ecwiti a fydd yn talu cyfran o'ch morgais. Am wneud hyn maent yn cael cyfran o 'ecwiti' eich eiddo - sef gwerth eich cartref ar y farchnad, heb weddill y morgais sy'n ddyledus. Bydd y Landlord Cymdeithasol Cofrestredig yn cytuno ar y gyfran, a ddylai fod rhwng 25 a 75 y cant o gyfanswm y morgais. Bydd yn seiliedig ar yr asesiad o arian eich cartref. Bydd hyn yn lleihau eich morgais gan ddod ag ef i lefel fwy fforddiadwy er mwyn i chi allu parhau i'w ad-dalu.

Morgais i rentu gan y Llywodraeth

Efallai y bydd y Landlord Cymdeithasol Cofrestredig yn argymell morgais i rentu gan y Llywodraeth, sy'n golygu y bydd y Landlord Cymdeithasol Cofrestredig yn talu eich morgais yn llawn drwy brynu'r eiddo. Byddwch chi'n gallu aros yn eich cartref a gwneud ad-daliadau i'r Landlord Cymdeithasol Cofrestredig fel tenant ar lefel y gallwch ei fforddio.

Byddwch yn parhau i gael cyngor ar ôl i chi fynd yn rhan o'r cynllun er mwyn eich helpu i reoli eich arian.

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Ôl-ddyledion morgais ac anawsterau talu (adran arian, treth a budd-daliadau)

• Lwfans Ceisio Gwaith (adran arian, treth a budd-daliadau)

• Budd-dal Treth Cyngor (adran arian, treth a budd-daliadau)

• Credydau treth (adran arian, treth a budd-daliadau)