Gwefan llywodraeth y DU

Cael cyngor ar eich pryderon morgais i ddechrau

Er mwyn osgoi cael eich cartref wedi'i adfeddiannu, mae angen i chi dalu eich dyledion morgais cyn unrhyw ddyled eraill. Rhowch wybod i'ch benthyciwr ar unwaith os ydych yn poeni am eich ad-daliadau. Dylech hefyd gael cyngor gan gynghorydd dyled annibynnol am ddim gan sefydliad megis Cyngor ar Bopeth neu Shelter. Maent yn arbenigwyr a gallant eich helpu drwy eich holl ddewisiadau er mwyn sicrhau y gallwch aros yn eich cartref.

• Cysylltiadau arian, treth a budd-daliadau

• Cyngor ar dai gan Shelter Opens new window

Cael cymorth gyda chostau tai

Gall cynghorydd dyled eich helpu i reoli eich costau tai a dod o hyd i ffyrdd o dalu rhywfaint o'ch dyledion. Pan ewch i weld y cynghorydd, ewch â gwybodaeth am incwm misol eich cartref a'ch costau gyda chi, yn ogystal ag unrhyw daliadau dyledion rydych yn eu talu ac unrhyw fudd-daliadau rydych yn eu hawlio.

Gall y cynghorydd eich helpu i wneud y canlynol:

• dod o hyd i fudd-daliadau y gallech fod yn gymwys i'w cael
• llunio cynllun i reoli eich dyled
• paratoi i siarad â'ch benthyciwr

Cysylltwch â'ch benthyciwr os allwch fodloni'ch taliadau morgais ar ôl ystyried eich cyllideb - cynigiwch i dalu unrhyw ddyledion dyledus.

Darllenwch 'Cynllunio ffordd i dalu dyledion' i gael rhagor o wybodaeth am sut i reoli eich dyledion a llunio cynllun i'w talu'n ôl.

• Cynllunio'ch ffordd allan o ddyled

Siaradwch â'ch benthyciwr morgais

Bydd gennych fwy o siawns o gadw eich cartref os byddwch yn siarad â'ch benthyciwr ac yn dangos eich bod yn fodlon talu eich ad-daliadau.

Peidiwch ag anwybyddu unrhyw lythyrau gan eich benthyciwr morgais

Os ydych chi ar ei hôl hi gyda'ch ad-daliadau, dylai eich benthyciwr anfon llythyr atoch yn rhoi gwybod i chi:

• faint o arian y mae arnoch chi iddynt
• faint o'ch morgais sydd gennych ar ôl i'w dalu
• faint o log neu gostau y bydd yn rhaid i chi eu talu gan fod arnoch chi arian iddyn nhw

Peidiwch ag anwybyddu'r llythyr hwn nag unrhyw alwadau ffôn gan eich benthyciwr. Os nad yw eich benthyciwr yn gwybod pam nad ydych yn eu talu gallent ddechrau cymryd camau cyfreithiol i adfeddiannu eich cartref. Os byddwch yn cysylltu â'ch benthyciwr, mae'n bosib y cewch amser ychwanegol i osgoi colli eich cartref - hyd yn oed os bydd yn dechrau cymryd camau i adfeddiannu eich cartref.

Dylai eich benthyciwr gyfathrebu â chi mewn ffordd y gallwch ei ddeall. Os nad ydych yn deall y llythyr, cysylltwch â'ch benthyciwr i gyfarfod â nhw i'w drafod. Gallech hefyd fynd â'r llythyr at gynghorydd dyled annibynnol.

Mae'n rhaid i'ch benthyciwr eich trin yn deg ac ystyried beth allant ei wneud i'ch atal rhag colli eich cartref. Gallwch weld pa gamau y mae'n rhaid i'ch benthyciwr eu cymryd cyn dechrau cymryd camau i adfeddiannu eich cartref drwy ddilyn y ddolen isod.

• Colli'ch cartref - camau gofynnol cyn adfeddiannu eich cartref

Trafodwch eich dewisiadau ar gyfer ad-dalu eich dyled morgais

Dylai eich benthyciwr gytuno gyda chi ar y dewis gorau ar gyfer rheoli eich ad-daliadau. Efallai y byddant:

• yn cytuno i newid neu ymestyn cyfnod eich benthyciad
  
• derbyn taliadau llai gennych yn y tymor byr
  
• ychwanegu unrhyw ddyled ad-dalu am y swm rydych wedi'i fenthyca

Cyn cytuno ar gynllun, cofiwch y gall unrhyw newidiadau i'ch morgais arwain at gosbau neu gostau. Gallech orfod talu mwy yn yr hirdymor - siaradwch â chynghorydd am sut yr effeithir arnoch gan unrhyw newidiadau i'ch morgais.

Efallai mai dim ond ateb tymor byr a fydd beth bynnag y byddwch yn ei drefnu, felly dylech gadw mewn cysylltiad â'ch benthyciwr yn rheolaidd. Rhowch wybod iddynt am unrhyw newidiadau yn eich amgylchiadau.

Os nad yw eich benthyciwr yn cytuno gyda chi ar gynllun neu os na allwch dalu o gwbl dylech siarad â chynghorydd annibynnol ar unwaith.

Cefnogi Morgais Perchnogion Tai

Os bydd eich cyflog yn gostwng dros dro, gallech gael cymorth gan Gefnogi Morgais Perchnogion Tai. Gallai Cefnogi Morgais Perchnogion Tai eich helpu drwy leihau eich taliadau morgais misol am gyfnod penodol tra'r ydych yn codi'n ôl ar eich traed eto. I gael mwy o wybodaeth, dilynwch y ddolen isod.

• Cefnogi Morgais Perchnogion Tai

Paratoi i weld cynghorydd

Os hoffech argraffu'r holl wybodaeth hon i fynd â hi gyda chi pan fyddwch yn mynd i weld cynghorydd, llwythwch y daflen 'Ydych chi'n poeni am eich morgais?' oddi ar y we drwy ddilyn y ddolen isod.

• Ydych chi'n poeni am eich morgais? – taflen gan Uned y Gwasanaeth Cynghori Cenedlaethol ar Ddigartrefedd Opens new window

Beth i’w wneud os na allwch chi gadw eich cartref

Mae'n bosib na allwch gadw eich cartref, hyd yn oed ar ôl cael cyngor a chael gwybod am yr holl gymorth sydd ar gael. Sicrhewch eich bod yn cael cyngor cyn cymryd camau i werthu. Bydd angen i chi brofi nad ydych wedi gwneud eich hun yn 'ddigartref yn fwriadol' neu mae'n bosib na fydd eich cyngor lleol yn gallu eich helpu i gael cartref newydd.

Cynllun Achub Morgais

Mae'n bosib y cewch help drwy'r cynllun Achub Morgais os ydych yn wynebu cael eich adfeddiannu ac mewn perygl o fynd yn ddigartref. I gael gwybod a ydych yn gymwys ar gyfer y cynllun dilynwch y ddolen isod.

• Cynllun Achub Morgais

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Y cynllun Rhentu Ystafell (adran arian, treth a budd-daliadau)

• Cymhorthdal Incwm (adran arian, treth a budd-daliadau)

• Lwfans Ceisio Gwaith (adran arian, treth a budd-daliadau)

• Budd-dal Treth Cyngor (adran arian, treth a budd-daliadau)

• Credydau treth (adran arian, treth a budd-daliadau)