Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Y cartref a’r gymuned

Y cartref a’r gymuned

Canllaw ar gyfer rhentu rhandir

Os nad oes gennych ddigon o le ar ôl neu os nad oes gennych chi ardd, mae rhentu rhandir yn un ffordd o gael tir i dyfu'ch ffrwythau, eich blodau a'ch llysiau'ch hun. Beth am gael gwybod mwy am fanteision rhandir, y gwahanol fathau o randiroedd a beth y gallwch ddisgwyl ei gael?

Pam cael rhandir?

Dyma rai o'r manteision a gewch chi o gael rhandir:

  • ffynhonnell fforddiadwy o ffrwythau a llysiau ffres
  • llai o blaladdwyr yn eich bwyd ac ati os tyfwch chi bethau'n organig
  • awyr iach ac ymarfer iach
  • llai o straen a gwneud i chi deimlo'ch bod wedi cyflawni rhywbeth
  • creu ymdeimlad o gymuned gan eich bod yn cyfarfod â phobl eraill
  • yn dda i'r amgylchedd drwy ddarparu llecynnau glas a chynefinoedd i fywyd gwyllt

Sut mae cael rhandir?

Cysylltwch â'ch cyngor lleol i holi ble mae safleoedd y rhandiroedd agosaf. Bydd y cyngor naill ai'n neilltuo llain o dir i chi neu'n rhoi eich enw ar y rhestr aros. Os ydych chi'n meddwl bod rhandir cyfan yn rhy fawr (oddeutu 250 metr sgwâr), gofynnwch iddyn nhw a gewch chi rentu hanner llain neu ei rannu gyda ffrind.

Bydd statws eich rhandir yn effeithio ar eich hawliau. Ceir tri math o randir:

  • does dim modd gwerthu rhandiroedd statudol na'u defnyddio at ddibenion eraill heb ganiatâd yr Ysgrifennydd Gwladol
  • nid yw rhandiroedd dros dro wedi'u gwarchod rhag eu gwerthu
  • mae tir preifat hefyd yn dir y gellir ei osod i'w ddefnyddio'n rhandiroedd ond nid yw'r rhain wedi'u gwarchod rhag eu gwerthu

Beth os bydd y cyngor lleol am gael gwared ar y tir?

Os bydd awdurdod rhandiroedd yn dymuno gwerthu safle rhandiroedd statudol, rhaid iddo gael caniatâd yr Ysgrifennydd Gwladol, rhaid iddo fodloni amodau penodol a rhaid iddo fod wedi ymgynghori â deiliaid y lleiniau.

Os bydd y cais yn llwyddiannus, rhaid i'r awdurdod rhandiroedd ddarparu safle arall.

Os bydd awdurdod rhandiroedd yn terfynu tenantiaeth, bydd gan ddeilydd y llain yr hawl i gael iawndal.

Os mai rhandir dros dro sydd gennych neu os yw ar dir preifat, yna, nid oes rhaid cael caniatâd yr Ysgrifennydd Gwladol ond fel arfer bydd rhaid i'r awdurdod rhandiroedd roi 12 mis o rybudd i chi adael.

Beth alla'i ddisgwyl ei gael?

Bydd y cyfleusterau'n amrywio, ond mae ambell beth sylfaenol y dylech fel arfer ddisgwyl eu gweld ar unrhyw safle.

  • dylai'r mynediad fod yn ddiogel ac yn sâff i bawb sy'n defnyddio'r lle a dylid cadw'r prif lwybrau'n glir
  • rhaid cael cyflenwad dŵr hwylus (yn aml iawn bydd cost hyn wedi'i chynnwys yn y rhent)
  • mae'n bosib bydd toiledau ar gael
  • mae'n bosib y bydd gan rai safleoedd gytiau i bobl gyfarfod
  • bydd rhai'n darparu cwt ar gyfer pob garddwr ac yn codi rhent amdano
  • dylai'r awdurdod fod wedi cymryd camau diogelwch digonol i atal fandaliaeth, megis ffensys a pherthi da

Faint mae'n ei gostio?

Bydd yr awdurdod rhandaliadau'n penderfynu faint fydd y rhent blynyddol gan ystyried cost rheoli'r safle, yr anghenion lleol ac unrhyw amgylchiadau arbennig.

Fel arfer, telir y rhent ymlaen llaw: anfonir manylion yn y cytundeb tenantiaeth ac os na fyddwch chi'n talu'r rhent, fe allech golli'ch tenantiaeth. Gallech fod yn gymwys i gael gostyngiad.

Os na fyddwch chi'n hapus gyda'r costau, dylech godi'r peth gyda'r awdurdod rhandaliadau. Mae'n bosib y bydd y Gymdeithas Genedlaethol i Arddwyr Rhandaliadau a Garddwyr Oriau Hamdden (NSALG) yn gallu'ch cynghori.

Yn yr adran hon...

Additional links

Allweddumynediad llywodraeth y DU