Gwefan llywodraeth y DU
Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU
Trefn llywio pennaf
dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon
Arian, treth a budd-daliadau
Tâl Mamolaeth Statudol
I'ch helpu i gael amser o'r gwaith cyn i chi gael eich babi ac yn dilyn y geni, mae'n bosibl y gallwch gael Tâl Mamolaeth Statudol, sef taliad wythnosol gan eich cyflogwr.
Pwy sy'n gymwys?
Er mwyn bod yn gymwys i gael Tâl Mamolaeth Statudol rhaid eich bod:
- wedi cael eich cyflogi gan yr un cyflogwr yn barhaus (mae ambell i doriad nad yw'n amharu ar gyflogaeth barhaus) am o leiaf 26 wythnos tan y 15fed wythnos cyn geni'ch plentyn; ac
- yn ennill o leiaf £90 yr wythnos ar gyfartaledd (cyn treth)
Os na allwch chi gael Tâl Mamolaeth Statudol (gan unrhyw un o'ch cyflogwyr, hyd yn oed os oes gennych fwy nag un), efallai y byddwch yn gymwys i gael Lwfans Mamolaeth yn lle hynny.
Os nad ydych chi'n gymwys i gael Tâl Mamolaeth Statudol na Lwfans Mamolaeth, mae'n bosibl y gallwch gael Budd-dal Analluogrwydd yn lle hynny. Os ydych chi neu'n partner neu'ch partner sifil yn hawlio budd-daliadau neu gredydau treth, mae'n bosibl y byddwch yn gallu cael Grant Mamolaeth Cychwyn Cadarn.
Faint fyddwch chi'n ei gael?
Telir Tâl Mamolaeth Statudol am gyfnod o ddim mwy na 39 wythnos. Fe'i telir:
- ar 90 y cant o'ch enillion wythnosol gros ar gyfartaledd, heb uchafswm, am chwech wythnos gyntaf eich absenoldeb mamolaeth; ac
- am y 33 wythnos sy'n weddill, un ai ar y gyfradd safonol o £117.18 neu 90 y cant o'ch enillion wythnosol gros ar gyfartaledd (os yw'r gyfradd 90 y cant yn llai na'r gyfradd safonol).
Sut mae'n cael ei dalu
Fel arfer, bydd eich cyflogwr yn talu'r Tâl Mamolaeth Statudol i chi yn yr un ffordd ac ar yr un pryd ag y byddwch chi'n cael eich cyflog arferol.
Bydd eich Tâl Mamolaeth yn cael ei drin fel petai'n gyflog arferol, ac felly, bydd eich cyflogwr yn tynnu treth ac Yswiriant Gwladol oddi arno fel arfer.
Sut a phryd i hawlio
I hawlio'ch Tâl Mamolaeth Statudol rhaid i chi roi gwybod i'ch cyflogwr o leiaf 28 diwrnod cyn y dyddiad yr ydych chi eisiau i'ch Tâl Mamolaeth Statudol ddechrau cael ei dalu. Mae'n bosibl y bydd eich cyflogwr yn gofyn i chi ei hysbysu trwy lythyr.
Cewch newid eich meddwl am ddyddiad dechrau'ch Tâl Mamolaeth Statudol ond rhaid i chi roi o leiaf 28 diwrnod o rybudd i'ch cyflogwr am y dyddiad newydd.
Rhaid i chi hefyd roi tystiolaeth feddygol i'ch cyflogwr ynghylch y dyddiad y disgwylir i'r babi gyrraedd. Fel arfer, bydd y dyddiad hwn ar y dystysgrif mamolaeth, ffurflen MATB1 y bydd eich meddyg neu'ch bydwraig yn ei rhoi i chi nid ynghynt na 20 wythnos cyn i'r babi gyrraedd.
Sut i apelio
Os na all eich cyflogwr dalu Tâl Mamolaeth Statudol i chi
Os na all eich cyflogwr dalu Tâl Mabwysiadu Statudol i chi fe gewch ffurflen SMP1 ganddyn nhw'n esbonio pam. Rhaid i'ch cyflogwr hefyd roi'r dystysgrif mamolaeth a gyflwynwyd gennych yn ôl i chi.
Os credwch fod penderfyniad eich cyflogwr i beidio â thalu Tâl Mamolaeth Statudol i chi yn anghywir, neu nad ydych yn cael y swm cywir, yna dylech gysylltu â Chyllid a Thollau EM (tîm Anghydfodau Taliadau Statudol) ar 0191 225 5221. Pan na fydd y cyflogwr a'r gweithiwr yn cytuno ar Dâl Mamolaeth Statudol, y rhain fydd yn gwneud y penderfyniad.
Os byddwch chi'n dymuno hawlio'r Lwfans Mamolaeth, rhaid i chi anfon ffurflen SMP1 i'ch Canolfan Byd Gwaith agosaf gyda'ch ffurflen hawlio Lwfans Mamolaeth.
Beth arall y mae angen i chi ei wybod
Ni chaiff Tâl Mamolaeth Statudol ddechrau cyn yr 11eg wythnos cyn y dyddiad y disgwylir i'r babi gyrraedd (oni bai bod eich babi'n cael ei eni cyn hyn) ac ni chaiff ddechrau'n hwyrach nag un diwrnod ar ôl y dyddiad geni.
Hyd yn oed os nad ydych chi'n bwriadu dychwelyd i'r gwaith, gallwch ddal i gael Tâl Mamolaeth Statudol. Does dim rhaid i chi ei dalu'n ôl os penderfynwch chi beidio â dychwelyd i'r gwaith.
Os ydych chi'n dal i weithio ar ôl yr 11eg wythnos cyn dyddiad geni tebygol y babi, cewch ddewis pryd i ddechrau derbyn eich Tâl Mamolaeth Statudol. Does dim rhaid i chi fod yn y gwaith yn llythrennol i gadw'r dewis hwn - efallai y byddwch yn absennol oherwydd salwch, er enghraifft. Bydd Tâl Mamolaeth Statudol yn dechrau ar unrhyw ddyddiad o'ch dewis unwaith y byddwch wedi rhoi'r gorau i weithio er mwyn cael eich babi. Mae hynny'n golygu y bydd eich Tâl Mamolaeth Statudol yn dechrau ar yr un pryd â'ch cyfnod mamolaeth.
Os oes gennych fwy nag un swydd, mae'n bosibl y gallwch chi gael Tâl Mamolaeth Statudol gan bob cyflogwr.
Gallwch weithio i'r cyflogwr sy'n talu Tâl Mamolaeth Statudol i chi am 10 diwrnod heb golli unrhyw Dâl Mamolaeth Statudol. Os byddwch wedi defnyddio'ch 10 diwrnod ac yn gwneud mwy o waith i'r cyflogwr hwnnw, byddwch yn colli'ch Tâl Mamolaeth Statudol am bob wythnos y byddwch yn gweithio ynddi o fewn eich Cyfnod Tâl Mamolaeth. Os byddwch yn gweithio i unrhyw gyflogwr ar ôl i'r babi gael ei eni nad oedd yn eich cyflogi yn y 15fed wythnos cyn dyddiad geni'r babi, rhaid i chi roi gwybod am y gwaith hwn i'r cyflogwr sy'n talu Tâl Mamolaeth Statudol i chi, a bydd eich Tâl Mamolaeth Statudol yn dod i ben.
Ceir mwy o wybodaeth ynghylch Budd-daliadau Mamolaeth yn nhaflen NI 17A 'Canllaw i Fudd-daliadau Mamolaeth'
Mwy o ddolenni defnyddiol
Additional links
Ei wneud ar y we
Cysylltiadau defnyddiol
Allweddumynediad llywodraeth y DU
