Gwefan llywodraeth y DU

Pwy sy'n gymwys?

Efallai y gallwch gael Budd-dal Analluogrwydd os oes un o'r canlynol yn berthnasol i chi:

• bod eich Tâl Salwch Statudol wedi dod i ben, neu os nad oes modd i chi ei gael
• yr ydych yn hunan-gyflogedig neu’n ddi-waith
• yr ydych wedi bod yn derbyn Tâl Mamolaeth Statudol ac heb fynd yn ôl i’r weithio i’ch cyflogwr oherwydd nid nid yn gallu gweithio
• eich bod o dan oed Pensiwn y Wladwriaeth pan aethoch chi'n sâl

Mae’n rhaid eich bod hefyd wedi bod:

• yn talu Cyfraniadau Yswiriant Gwladol
• ddim yn gallu gweithio oherwydd salwch neu anabledd am o leiaf pedair diwrnod mewn rhes (yn cynnwys penwythnosau a gwyliau cyhoeddus)
• yn derbyn triniaeth meddygol arbennig a nid yn gallu gweithio am ddwy diwrnod neu fwy allan o saith diwrnod o’r bron

neu

rhaid i chi:

• fod rhwng 16 a 20 oed (neu o dan 25 oed os oeddech ar gwrs addysg neu hyfforddiant am o leiaf dri mis yn union cyn eich pen-blwydd yn 20)
• fod wedi bod yn rhy sâl weithio oherwydd afiechyd neu anabledd am o leiaf 28 wythnos
• fod wedi bod yn rhy sâl i weithio cyn eich pen-blwydd yn 20 oed (neu o dan 25 oed os oeddech ar gwrs addysg neu hyfforddiant am o leiaf dri mis yn union cyn eich pen-blwydd yn 20) 

Os ydych wedi bod yn byw neu'n gweithio dramor

Gall byw neu weithio dramor effeithio ar eich hawliad am Fudd-dal Analluogrwydd. Ond efallai y gallwch ei hawlio os ydych naill ai:

Os nad ydych wedi talu digon o gyfraniadau Yswiriant Gwladol

Efallai y gallwch hawlio Budd-dal Analluogrwydd er nad ydych wedi talu digon o gyfraniadau Yswiriant Gwladol os bydd y canlynol yn berthnasol:

Os ydych yn y Lluoedd Arfog neu os ydych yn byw ac yn gweithio yn Ardal Economaidd Ewrop (AEE), mae'n bosibl y cewch eich trin fel petaech chi'n dal i breswylio yn y DU.

• Rheolau arbennig os ydych yn gadael y Lluoedd Arfog Opens new window
• Sut i dderbyn Budd-dal Analluogrwydd yn un o wledydd AAE Opens new window
• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Sut mae'n gweithio

Mae Budd-dal Analluogrwydd yn cael ei dalu yn ôl tair cyfradd wythnosol:

Faint fyddwch chi'n ei gael?

Y symiau wythnosol ar hyn o bryd

Efallai y gallwch gael budd-dal ychwanegol, 'ychwanegiad oedran', gyda'r Budd-dal Analluogrwydd hirdymor os oeddech o dan 45 pan aethoch yn rhy sâl neu'n rhy anabl i weithio.

Efallai y gallwch gael budd-dal ychwanegol ar gyfer eich partner neu'ch partner sifil neu'r person sy'n gofalu am eich plentyn.

• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Sut mae'n cael ei dalu

Mae Budd-dal Analluogrwydd yn cael ei dalu'n syth i'ch cyfrif banc, cymdeithas adeiladu, Swyddfa'r Post® neu Gynilion Cenedlaethol sy'n derbyn Taliad Uniongyrchol.

Os ydych wedi'ch cofrestru'n ddall, neu os oes angen i'r sawl sy'n gofalu amdanoch gasglu'ch arian, gellir anfon eich taliad gyda siec a'i chyfnewid am arian yn Swyddfa'r Post®.

• Y gwahaniaeth rhwng Taliad Uniongyrchol a 'thaliadau uniongyrchol'

Asesiad Galluogrwydd Personol ac archwiliad meddygol

Pan fyddwch yn gwneud hawliad am Fudd-dal Analluogrwydd, byddwch fel arfer yn cael Asesiad Galluogrwydd Personol.

Fel rhan o'r asesiad hwn, efallai y bydd meddyg yn argymell i chi fynychu archwiliad meddygol.

• Archwiliad meddygol (adran pobl anabl)

Gweithio wrth hawlio Budd-dal Analluogrwydd - 'Gwaith a Ganiateir'

Os ydych yn derbyn Budd-dal Analluogrwydd efallai y byddwch yn gallu gwneud rhai mathau o waith - o fewn terfynau. Gelwir hyn yn 'Waith a Ganiateir'.

• 'Gwaith a Ganiateir' (adran pobl anabl)

Sut i hawlio

Gallwch hawlio Budd-dal Analluogrwydd drwy wneud un o'r canlynol:

• Hawlio Budd-dal Analluogrwydd ar-lein Opens new window
• Llwytho ffurflen hawlio Budd-dal Analluogrwydd (dogfen PDF, 188K) Opens new window
• Cymorth gyda ffeiliau PDF
• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Beth i'w wneud os bydd eich amgylchiadau'n newid

Mae'n bwysig eich bod yn cysylltu â'ch swyddfa Canolfan Byd Gwaith leol os bydd eich amgylchiadau'n newid - er enghraifft:

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â swyddfa'ch Canolfan Byd Gwaith leol.

• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Sut i apelio

• Sut i apelio yn erbyn penderfyniad budd-dal

Credydau treth a chymorth eraill wrth Lywodraeth

Os ydych chi'n gyfrifol am o leiaf un plentyn neu eich bod ar incwm isel, mae'n bosib y gallwch gael Credyd Treth Plant neu Gredyd Treth Gwaith.

Gallwch archebu pecyn hawlio dros y ffôn drwy ffonio un o'r llinellau cymorth canlynol.

Os ydych yn byw yn Lloegr, yr Alban neu Gymru ffoniwch 0845 300 3900, ffôn testun 0845 300 3909.

Os ydych chi'n byw yng Ngogledd Iwerddon, ffoniwch 0845 603 2000, ffôn testun 0845 607 6078.

Mae'r llinellau ar agor o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng 8.00 am a 8.00 pm.

Neu gallwch gael gafael ar ffurflen hawlio o'ch Ganolfan Ymholiadau Cyllid a Thollau EM neu swyddfa'ch Canolfan Byd Gwaith agosaf.

• Credydau treth
• Cysylltu â'ch Canolfan Ymholiadau Cyllid a Thollau EM agosaf Opens new window
• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Canllaw cymorth ariannol ar gyfer pobl anabl
• Beth i'w wneud ynghylch bylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol
• Cyfnodau dros dro mewn cartref gofal (adran cartref a chymuned)