Os hoffech gymryd rhan yn ein harolwg wefan ymwelydd, a wnewch chi ymweld â'r safle ac wedyn dod yn �l a dewis y ddolen hon i gymryd rhan yn yr arolwg.

Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Arian, treth a budd-daliadau

Arian, treth a budd-daliadau

Casglu dyledion sy'n ddyledus i chi

Os oes ar berson neu gwmni arian i chi, yna, mae'n 'ddyledwr'. Os ydyn nhw'n gwrthod talu, mae 'na ffyrdd o gael yr arian yn ôl. Bydd y camau a gymerwch chi'n dibynnu ar faint y ddyled a'ch gallu i brofi bod yr arian yn ddyledus i chi.

Cysylltu â dyledwr

Wrth geisio adfer dyled, dylech yn gyntaf ysgrifennu at y dyledwr, gan nodi ffeithiau'r sefyllfa. Mae'n bwysig cynnwys gwybodaeth megis:

  • pwy ydy'r bobl dan sylw - eich enw a'ch cyfeiriad chi ac enw a chyfeiriad eich dyledwr
  • copïau a dyddiadau arnyn nhw o'r holl waith papur sy'n berthnasol i'r ddyled
  • y dyddiad pan rydych chi'n disgwyl cael y taliad
  • cais i'r dyledwr roi ar bapur unrhyw fater maen nhw'n anghytuno ag ef yn eich datganiad
  • manylion y camau y byddwch chi'n eu cymryd os na fyddwch chi'n derbyn yr arian

Mae'n bwysig:

  • bod yn gadarn, ond peidio â gwylltio
  • aros o fewn y gyfraith
  • anfon yr holl ohebiaeth drwy'r post cofnodedig
  • cadw copi o bob dogfen sy'n ymwneud â'r ddyled; mae'n bosib y gellir defnyddio'r rhain yn dystiolaeth os bydd rhaid i chi gymryd camau cyfreithiol

Ceisiwch osgoi:

  • cael eich tynnu i mewn i ddadleuon tanbaid neu ohebiaeth hir gyda'ch dyledwr

bygwth camau cyfreithiol heb fod yn fodlon cymryd y camau hynny

Defnyddio twrnai

Os nad yw eich dyledwr yn ymateb i'ch llythyr neu os yw'n dal wrthod talu, fe all fod o help i chi drafod eich achos gyda thwrnai sy'n brofiadol ym maes adfer dyledion.

Am ffi, fe allan nhw ysgrifennu llythyr at eich dyledwr yn rhoi gwybod iddyn nhw y gellir cymryd camau cyfreithiol os na wnân nhw dalu. Gall llythyr twrnai arwain at ganlyniad cyflym.

Gall sgwrs gyda thwrnai hefyd fod o help i chi ddiffinio'ch achos o safbwynt cyfreithiol a gweld pa gamau pellach a all fod ar gael i chi.

Asiantaethau adfer dyledion

Bydd rhai cwmnïau'n arbenigo ym maes adfer dyledion ac yn cyflogi twrnai i gymryd camau cyfreithiol i adfer eich dyled. Fe allen nhw godi ffi sefydlog neu gymryd canran o'r arian y byddan nhw'n ei adfer ar eich rhan.

Beth i'w wneud os bydd y dyledwr yn mynnu nad oes arno'r arian i chi neu os bydd yn gwrthod talu.

Os bydd y dyledwr yn gwrthod setlo'r ddyled ar ôl i chi ysgrifennu atyn nhw, neu'n mynnu nad oes arnyn nhw arian i chi, mae dewisiadau eraill y dylech chi eu hystyried cyn cymryd camau cyfreithiol.

Gall mynd â'ch dyledwr i'r llys (gweler 'Adfer dyledion drwy'r llysoedd' isod) fod yn draul ar amser ac yn ddrud. Dewisiadau eraill yn lle gweithredu yn y llys yw'r cynllun cyflafareddu annibynnol, y cynllun cyfryngu a chynllun yr ombwdsmon (gelwir y rhain i gyd yn 'ddulliau amgen o ddatrys anghydfod' (ADR)).

Adfer dyledion drwy'r llysoedd

Os na allwch chi setlo'r mater mewn ffordd arall, mae'n bosib y byddwch am wneud hawliad yn y llys; mae'n ddoeth, fodd bynnag, i chi geisio cyngor cyfreithiol annibynnol yn gyntaf.

Mae'n bwysig cofio'r canlynol hefyd:

  • os bydd eich achos yn methu a bod y llys yn penderfynu yn eich erbyn, fe allai fod rhaid i chi dalu costau eich dyledwr, yn ogystal â'ch costau chi'ch hun
  • nid yw'r llys yn debygol o benderfynu o'ch plaid oni all sefydlu ffeithiau'r achos (ni fydd rhaid gwneud hyn os nad yw eich dyledwr wedi ffeilio amddiffyniad)
  • os yw eich dyledwr wedi ffeilio ar gyfer methdaliad neu wedi mynd i ansolfedd, bydd hi'n fwy anodd i chi gael eich arian yn ôl

Faint o arian sydd dan sylw fydd yn penderfynu a fydd eich achos yn cael ei wrando ai peidio. Mae'n ddoeth cael cyngor cyfreithiol os bydd eich hawliad dros £5,000.

Llysoedd hawliadau bach

Ar gyfer hawliadau am hyd at £5,000, gallwch gynrychioli'ch hun yn eich llys hawliadau bach lleol. Gall y llys wneud penderfyniadau ynghylch hawliadau am symiau penodol a chyhoeddi gwarantau'n gorfodi ei benderfyniadau. Fodd bynnag, ni all ddyfarnu iawndal o unrhyw fath.

Y Llys Sirol

Gall y Llys Sirol wrando hawliadau am unrhyw swm - does dim lleiafswm nac uchafswm.

Uchel Lys

Bydd achosion sy'n ymwneud â symiau dros £15,000 yn cael eu clywed yn yr Uchel Lys. Rhaid i chi gael cyngor cyfreithiol a chael twrnai i'ch cynrychioli.

Hawlio ar-lein

Gallwch hawlio hyd at £100,000 ar-lein. Ni chaiff yr hawliad fod yn erbyn mwy na dau o bobl.

Gorfodi penderfyniad y llys

Os ydy llys wedi penderfynu bod rhaid i rywun dalu swm o arian i chi a chithau heb ei dderbyn, cewch ofyn i'r llys orfodi ei benderfyniad.

Ble i gael help a chyngor

Canolfan Cyngor ar Bopeth (CAB)

Mae eich canolfan CAB leol yn darparu gwybodaeth a chyngor am ddim am broblemau cyfreithiol, ariannol a phroblemau eraill. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar eu gwefan.

Gwasanaeth Cyfreithiol Cymunedol

Mae'r Gwasanaeth Cyfreithiol Cymunedol yn cynnig gwybodaeth a chyngor am eich hawliau cyfreithiol a bydd yn eich helpu i orfodi'r hawliau hynny.

Mwy o ddolenni defnyddiol

Yn yr adran hon...

Additional links

Allweddumynediad llywodraeth y DU