Gwefan llywodraeth y DU

Beth i'w wneud os na allwch chi dalu bil gwasanaethau

Rhestrwch eich credydwyr

Penderfynwch pa ddyledion i'w talu gyntaf

Rhestrwch eich credydwyr yn nhrefn eu pwysigrwydd er mwyn gwybod pa rai i'w talu gyntaf. Mae rhai biliau'n bwysicach i'w talu nag eraill am eu bod yn 'ddyledion â blaenoriaeth'. Mae biliau'r prif wasanaethau'n ddyledion â blaenoriaeth - mae hyn yn golygu y gall peidio â'u talu arwain at ganlyniadau difrifol.

• Pa ddyledion i'w talu'n gyntaf
• Rhestr o ddyledion â blaenoriaeth ar wefan yr Awdurdod Gwasanaethau Ariannol Opens new window

Cael trefn ar eich cyllideb

Ceisiwch gael trefn ar eich cyllideb wythnosol neu fisol bersonol. Nodwch fanylion eich incwm a'ch gwariant. Edrychwch i weld beth y gallwch fforddio'i dalu i'ch credydwyr a phenderfynu faint y byddwch chi'n ei dalu i bob un.

• Mwy am baratoi cyllideb bersonol
• Defnyddio cyfrifiannell cyllidebu yr Awdurdod Gwasanaethau Ariannol Opens new window

Cysylltu â'ch cyflenwyr gwasanaethau

Cysylltwch â phob cwmni gwasanaethau os oes gennych fil ganddyn nhw heb ei dalu. Esboniwch eich sefyllfa a chynnig talu swm y gallwch ei fforddio.

Bydd pob cyflenwr tanwydd (trydan a nwy) yn dilyn cod ymarfer sy'n golygu na fyddan nhw'n atal eich cyflenwad os cytunwch chi ar gynllun talu a chadw ato. Dylech ddarllen cod ymarfer pob gwasanaeth unigol, ond fe ddylen nhw ystyried eich gallu i dalu - Cwynwch wrth Energywatch os nad ydyn nhw'n gwneud hyn (ewch i 'Beth i'w wneud os cewch chi broblemau wrth ddelio â'ch cyflenwr tanwydd' isod).

Gallai cynllun fel hyn gynnwys:

Gyda mesurydd talu-ymlaen-llaw, byddwch yn defnyddio cerdyn 'clyfar', 'allwedd' neu docyn (neu, weithiau ddarnau arian) i dalu am eich nwy neu'ch trydan wrth i chi ei ddefnyddio. Byddwch yn 'llenwi' eich cerdyn neu'ch allwedd mewn PwyntiauTalu megis siopau papur newydd a Swyddfeydd Post. Os oes gennych fesurydd wedi'i osod, cofiwch mai dim ond pan fyddwch chi wedi rhoi rhywbeth i mewn y cewch chi'r cyflenwad.

Budd-daliadau a all helpu

Os ydych chi'n derbyn Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Ceisio Gwaith seiliedig ar Incwm

Os oes gennych filiau heb eu talu gan gyflenwr tanwydd neu ddur, gallwch ofyn i'ch swyddfa budd-daliadau eu talu'n uniongyrchol o'ch budd-dal, gelwir y drefn hon yn Danwydd Uniongyrchol. Mae hyn yn talu am y tanwydd rydych chi'n ei ddefnyddio ar y pryd ac mae hefyd yn talu rhywfaint bob wythnos oddi ar y bil sy'n ddyledus.

Os byddwch chi'n defnyddio'r drefn Tanwydd Uniongyrchol, darllenwch eich mesurydd a dywedwch wrth eich swyddfa budd-daliadau - bydd hyn yn help i sicrhau bod eich cyflenwr yn deall y sefyllfa'n iawn.

• Dod o hyd i'ch swyddfa budd-daliadau leol Opens new window

Taliad tanwydd gaeaf

Os ydych chi'n 60 oed neu'n hwn, fe allech gael Taliad Tanwydd Gaeaf i'ch helpu i dalu am gadw'n gynnes yn y gaeaf. Fel arfer, telir y budd-dal di-dreth hwn o fis Tachwedd ymlaen - a bydd y rhan fwyaf o'r taliadau wedi'u gwneud cyn y Nadolig.

• Taflen ffeithiau - Taliadau Tanwydd Gaeaf

Manteision eraill

Os ydych chi'n ei chael hi'n anodd talu'ch biliau gwasanaethau ond heb fod yn hawlio budd-daliadau, mae'n werth edrych i weld a ydych chi'n gymwys i gael rhai. Os ydych chi ar incwm isel neu os oes gennych gostau ychwanegol oherwydd eich sefyllfa bersonol, mae'n bosib y bydd rhai budd-daliadau y gallech eu hawlio.

• Sut mae gwybod a ydych chi'n gymwys ar gyfer cael budd-daliadau

Beth i'w wneud os cewch chi broblemau'n delio â'ch cyflenwydd tanwydd

Os ydych chi'n cael trafferth datrys yr anawsterau gyda'ch cyflenwydd tanwydd, gallwch gysylltu ag Energywatch, y corff sy'n gofalu am ddefnyddwyr nwy a thrydan. Maen nhw'n cynnig cyngor diduedd am ddim, ac fe allan nhw gwyno ar eich rhan.

Mae gan Energywwatch linell gymorth ar 0845 9060 708 (gwasanaeth typetalk RNID i bobl sydd yn fyddar neu ag anawsterau lleferydd a chlyw: 18001 0845 9060 708). Mae'r llinell gymorth ar agor rhwng 8.30 am a 7.30 pm o ddydd Llun tan ddydd Gwener a rhwng 9.00 am ac 1.00 pm bob dydd Sadwrn (ar gau ar ddydd Sul ac ar wyliau banc).

• Cael gwybod mwy an Energywatch Opens new window

Dyledion trethi dŵr

Bydd llawer o gwmnïau dur yn anfon biliau ddwywaith y flwyddyn, ym mis Ebrill ac ym mis Hydref. Gallwch dalu'ch bil i gyd ar unwaith neu fesul tipyn - bob wythnos, bob pythefnos neu bob mis efallai. Os byddwch chi'n mynd ar ei hôl hi gyda'ch taliadau, all y cwmni dur ddim atal eich cyflenwad, ond fe allan nhw gymryd camau i gael eu harian, ac, os oes angen, mynd â chi i'r llys.

Mae'n well cysylltu â'ch cwmni dur cyn gynted ag y bydd y broblem yn codi a chytuno ar gynllun i ad-dalu'r ddyled iddyn nhw. Ystyr cod gweithredu yw y dylai'r cwmni wneud ei orau glas i ddod o hyd i ateb sy'n deg i bawb.

Gweler 'Budd-daliadau a all helpu' uchod i weld a allwch chi gael help gyda'ch bil dur.

Os ydych chi'n cael trafferth datrys pethau gyda'ch cwmni dur, cewch gwyno wrth y Swyddfa Gwasanaethau Dur (Ofwat).

• Cael manylion cysylltu ar gyfer eich cwmni dŵr Opens new window
• Cwyno wrth Ofwat Opens new window

Ble i gael help a chyngor

Os oes gennych broblemau dyled, mynnwch gael help a chyngor gan arbenigwr. Mae Cyngor ar Bopeth (CAB) yn cynnig cyngor annibynnol am ddim ar ddelio gyda dyled.

• Dod o hyd i'ch CAB lleol Opens new window

Mae'r National Debtline yn cynnig cymorth cyfrinachol ac annibynnol am ddim dros y ffôn i bobl yng Nghymru, Lloegr a'r Alban Ffoniwch eu llinell gymorth ar 0808 8084 000 rhwng 9.00 am a 9.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener a rhwng 9.30 am ac 1.00 pm ar ddydd Sadwrn (neges llais 24 awr).

• Cyngor a gwybodaeth am ddim ynghylch dyled gan y National Debtline Opens new window

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Dod o hyd i'r cyflenwyr nwy a thrydan rhataf Opens new window
• Cynghorion arbed ynni i leihau'ch biliau Opens new window
• Help a chyngor am ddyled gan y gwasanaeth Cwnsela am Gredyd i Ddefnyddwyr Opens new window