Gwefan llywodraeth y DU

Pam paratoi cyllideb?

Wrth baratoi cyllideb fanwl, byddwch yn gallu osgoi costau dianghenraid ac arbed arian, neu atal eich hun rhag mynd i ddyledion mawr. Os oes gennych chi broblemau dyled yn barod, bydd cyllideb yn dangos i chi faint o arian sydd gennych dros ben. Bydd hyn yn help pan fyddwch chi'n sgwrsio gyda'ch credydwyr (y bobl y mae arnoch chi arian iddyn nhw), oherwydd byddwch chi'n gallu gwneud cynigion realistig iddyn nhw i'w talu'n ôl dros gyfnod o amser.

• Mynd i'r afael â phroblemau dyled

Paratoi eich cyllideb bersonol

Mae pecyn paratoi cyllideb yn cynnwys sawl pennawd ar gyfer gwahanol fathau o incwm a gwariant, ac fe allwch chi roi eich ffigurau chi'ch hun dan y rhain. Mae sawl pecyn fel hyn ar gael ar y rhyngrwyd; dewiswch yr un sydd orau i chi.

• Defnyddio cyfrifiannell cyllidebu yr Awdurdod Gwasanaethau Ariannol (yn agor ffenestr newydd)
• Llwytho pecyn cyllidebu oddi ar wefan Cymdeithas Bancwyr Prydain (PDF, 70K) (yn agor ffenestr newydd)
• Cymorth gyda ffeiliau PDF

Gwariant

Dechreuwch drwy weld faint rydych chi'n ei wario: edrychwch ar eich datganiadau banc diweddar, a biliau nwy, trydan, ffôn, Treth Gyngor, trethi dŵr, yswiriant a chostau tebyg. Cofiwch gynnwys unrhyw beth y byddwch chi'n ei dalu drwy archeb sefydlog (er enghraifft, taliadau morgais neu rent, ad-daliadau ar fenthyciadau/hur bwrcas, neu daliadau cynnal plant).

Y cam nesaf yw amcangyfrif faint y byddwch chi'n ei wario ar nwyddau bob dydd (er enghraifft, bwyd, dillad, petrol, bwyd anifeiliaid anwes a phapurau newydd).

Yn olaf, dylech gynnwys amcangyfrif ar gyfer costau annisgwyl ac achlysurol (er enghraifft, anrhegion Nadolig a phen-blwydd, trwsio'r car neu bethau yn y cartref, biliau deintydd ac optegydd, gwyliau a thripiau).

Nodwch gyfanswm yr arian y byddwch chi'n ei wario mewn blwyddyn gron a'i rannu gyda 52 neu 12 i gael ffigur ar gyfer pob wythnos neu bob mis.

Incwm

Yna, rhestrwch eich incwm i gyd:

Os ydych chi'n derbyn incwm yn afreolaidd dylech gyfrifo'r cyfartaledd dros gyfnod ac anwybyddu symiau untro neu symiau ansicr.

Nodwch gyfanswm eich incwm wythnosol neu fisol, ac yna tynnwch eich gwariant ohono i weld a oes gennych unrhyw arian dros ben, neu a ydych chi'n gwario mwy nag sy'n dod i mewn.

• Sut i gael gwybodaeth am incwm a gwariant (yn agor ffenestr newydd)
• Mwy am reoli arian ar wefan Credit Action (yn agor ffenestr newydd)

Os ydych chi'n gwario mwy nag sy'n dod i mewn

Os yw eich incwm yn llai na'ch gwariant, bydd rhaid i chi flaenoriaethu'ch gwario a thorri'n ôl ar bethau na allwch chi mo'u fforddio. Meddyliwch am:

Ar yr un pryd, mae'n bwysig sicrhau eich bod yn derbyn cymaint o incwm ag y bo modd:

• ceisiwch gael gwybod a allwch gael rhagor o fudd-daliadau neu gredydau treth
• gwnewch yn siŵr bod pawb sy'n byw gyda chi ac sy'n ennill yn talu eu rhan

• Cynllunio sut i dalu dyled

Ar yr un pryd, mae'n bwysig sicrhau eich bod yn derbyn cymaint o incwm ag y bo modd:

Pan fydd gennych dipyn o arian dros ben

Hanfod cyllidebu yw sicrhau bod gennych arian dros ben ar ôl talu'ch biliau i gyd. Mae'n bosib y byddwch yn dymuno meddwl am roi arian sydd dros ben mewn cyfrif cynilo i dalu am gostau annisgwyl, neu tuag at gost fawr (gwyliau neu flaendal ar gar newydd, er enghraifft). Os yw'r swm yn weddol fawr, mae'n syniad da buddsoddi'r arian er mwyn iddo dyfu.

Edrychwch o gwmpas ar beth sydd ar gael cyn dewis pecyn cynilo neu fuddsoddi er mwyn sicrhau eich bod yn cael y fargen orau. Mae'n bosib y byddech hefyd yn dymuno cael cyngor proffesiynol cyn gwneud penderfyniad.

• Cynllunio eich arian personol
• Nodweddion i chwilio amdanynt wrth ddewis cyfrif cynilo (yn agor ffenestr newydd)
• Sut mae holi o gwmpas am y buddsoddiadau gorau (yn agor ffenestr newydd)

Cadw golwg ar eich cyllideb

Dim ond amcangyfrif o'ch incwm posib a faint rydych chi'n debygol o'i wario yw cyllideb. Mae'n bwysig cadw golwg ar eich incwm a'ch costau go iawn, er mwyn sicrhau bod eich cyllideb yn gywir.

Mae'n syniad da cadw llyfr nodiadau, ac yn ystod yr ychydig fisoedd cyntaf, nodi popeth y byddwch chi'n ei wario. Byddwch yn gallu newid eich cyllideb i'w gwneud yn fwy cywir, ac mae'n bosib y byddwch chi'n cael rhywfaint o syniadau am ble y gallech chi arbed arian. Mae'n syniad da hefyd i chi adolygu eich cyllideb yn rheolaidd, er mwyn ymateb i newidiadau mawr yn eich amgylchiadau (swydd newydd, er enghraifft).

Ble i gael help a chyngor

Bydd llawer o sefydliadau'n cynnig help a chyngor am gyllidebu.

Yr Awdurdod Gwasanaethau Ariannol (FSA)

Man cychwyn da i gael cyngor ariannol personol yw'r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol.

• Sut i gysylltu â'r Awdurdod (yn agor ffenestr newydd)
• Gwybodaeth am arian a dyledion gan yr Awdurdod Gwasanaethau Ariannol (yn agor ffenestr newydd)

Addysg i Ddefnyddwyr

Mae'r wefan Addysg i Ddefnyddwyr yn cynnwys cyngor am ddelio gydag arian, gan gynnwys adran ar gyllidebu.

• Ymweld â gwefan Addysg i Ddefnyddwyr (yn agor ffenestr newydd)

Gwasanaeth Cwnsela Credyd Defnyddwyr (CCCS)

Mae gwefan y CCCS yn cynnig rhestr ddefnyddiol o fathau o gostau, ac mae'n esbonio ambell derm ariannol.

• Darllen am gyllidebu ar wefan y CCCS (yn agor ffenestr newydd)
• Gweld rhestr termau ariannol y CCCS (yn agor ffenestr newydd)

National Debtline

Mae'r National Debtline yn rhoi cyngor am ddyledion dros y ffôn a gwybodaeth a phecynnau i'ch helpu, gan gynnwys pecyn cyllidebu ar-lein, ar eu gwefan.

• Manylion cysylltu'r National Debtline
• Cyngor a gwybodaeth am ddim ynghylch dyled gan y National Debtline (yn agor ffenestr newydd)

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Rheoli arian
• Pecyn profi'ch iechyd ariannol - Yr Awdurdod Gwasanaethau Ariannol (yn agor ffenestr newydd)
• Cyngor a gwybodaeth am ddelio gyda dyled gan y National Debtline (yn agor ffenestr newydd)
• Cyngor am arian gan Gyngor Ar Bopeth (yn agor ffenestr newydd)
• Cyngor am ddim am dreth os na allwch chi fforddio ymgynghorydd proffesiynol (yn agor ffenestr newydd)