Gwefan llywodraeth y DU

Sut wyf yn gwybod a ddylwn i fod yn talu treth?

I ganfod a ydych yn drethdalwr, dilynwch y tri cham hyn:

• adio'ch holl incwm trethadwy
• cyfrifo'ch lwfansau di-dreth
• tynnu'ch lwfansau di-dreth o'ch incwm trethadwy

Os yw eich incwm trethadwy yn fwy na'ch lwfansau di-dreth, rydych yn drethdalwr a rhaid ichi gysylltu â Chyllid a Thollau EM. Os yw eich lwfansau di-dreth yr un fath neu'n fwy na'ch incwm trethadwy, does dim rhaid ichi wneud dim. Os ydych yn credu na ddylech fod yn talu treth ond eich bod yn gwneud, gallwch hawlio arian yn ôl.

Cam un - adio'ch incwm trethadwy

Mae rhai mathau o incwm yn drethadwy ac ni threthir mathau eraill byth. Dim ond cymharu eich incwm trethadwy gyda'ch lwfansau di-dreth mewn blwyddyn dreth (6 Ebrill i 5 Ebrill) yr ydych i weld a ydych yn drethdalwr.

Incwm trethadwy

Mae eich incwm trethadwy'n cynnwys:

Os ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil ac yn cael incwm o gynilion, buddsoddiadau neu eiddo a ddelir yn enwau'r ddau ohonoch, rydych fel arfer yn cael eich trin fel petaech yn cael hanner yr incwm yr un. Felly dim ond ar eich hanner chi y mae'n rhaid talu treth. Os nad ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil, rydych ond yn cyfrif eich cyfran chi o'r incwm ar y cyd.

Incwm anhrethadwy

Mae'r incwm nad yw byth yn cael ei drethu'n cynnwys:

Mae gan wefan Cyllid a Thollau EM restr lawnach o incwm trethadwy ac anhrethadwy.

• Gweld rhestr lawn o incwm trethadwy ac anhrethadwy (dogfen PDF, 136K) Opens new window

Cam dau - adio'ch lwfansau di-dreth

Eich lwfansau di-dreth yw'r incwm a gewch heb orfod talu treth arno. Maent yn cynnwys y lwfans personol a'r lwfans person dall.

Lwfans personol

Mae pawb yn cael y lwfans personol sylfaenol, ond os ydych yn 65 neu'n hwn a'ch incwm o dan lefelau penodol, mae'r gyfradd yn codi.

Nodyn: Os yw'ch incwm dros y 'terfyn incwm', mae'r lwfans ar sail oed yn lleihau o hanner y swm (£1 am bob £2) sydd gennych dros y terfyn hwnnw, hyd nes y cyrhaeddir y lwfans cyfradd sylfaenol. (Cewch y lwfans sylfaenol bob tro, beth bynnag yw lefel eich incwm.)

Felly, er enghraifft, os ydych yn 66 oed a chydag incwm o £22,300 (£500 dros y terfyn), byddai eich lwfans ar sail oed o £9,030 yn gostwng £250 i £8,780

Lwfans person dall

Os ydych wedi'ch cofrestru'n ddall, neu yn methu â gwneud unrhyw waith y mae gallu gweld yn hanfodol ar ei gyfer, gallwch hawlio'r lwfans person dall. Os ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil a heb allu defnyddio'r cyfan o'ch lwfans, gallwch roi y rhan heb ei ddefnyddio i'ch cymar neu bartner sifil.

Y lwfans person dall ar gyfer blwyddyn dreth 2008-2009 yw £1,800.

• Mwy am y lwfans person dall gan gynnwys sut i hawlio Opens new window

Cam tri - cyfrifo a ydych yn drethdalwr

Tynnwch eich lwfansau di-dreth o'ch incwm trethadwy, ac os oes unrhyw beth ar ôl bydd angen ichi dalu treth a rhaid ichi gysylltu â'ch Swyddfa Dreth os nad ydych wedi gwneud hynny eisoes. (Hyd yn oed os ydych yn cyfrif fel trethdalwr, cofiwch y gallwch fod yn gymwys i gael lwfansau eraill a all leihau eich bil treth, neu mewn rhai achosion, olygu nad oes gennych ddim i'w dalu - dilynwch y ddolen isod i gael gwybod mwy.)

Os ydych yn cael pensiwn preifat neu bensiwn cwmni neu'n gwneud gwaith rhan-amser, efallai y gall eich Swyddfa Dreth gasglu'r dreth ychwanegol sydd arnoch chi y ffordd honno (gan gynnwys ar eich Pensiwn gan y Wladwriaeth). Fel arall byddant yn gofyn ichi lenwi ffurflen P810 neu dalu trwy Hunanasesiad.

• Lwfansau a all ostwng eich treth ar ôl ymddeol
• 'Beth yw Hunanasesiad?
• 'Oes angen i chi lenwi ffurflen dreth?'

Sut i gysylltu â'ch Swyddfa Dreth

Fel arfer bydd rhif ffôn a chyfeiriad eich Swyddfa Dreth ar unrhyw lythyrau neu ffurflenni yr ydych wedi'u derbyn gan Gyllid a Thollau EM. Neu, os gwyddoch enw eich Swyddfa Dreth, gallwch chwilio am y manylion cysylltu ar-lein. Gallwch hefyd ofyn mewn Canolfan Ymholiadau lleol Cyllid a Thollau EM.

• Manylion cyswllt ar gyfer pob Swyddfa Dreth Opens new window
• Dod o hyd i Ganolfan Ymholiadau agosaf adran Cyllid a Thollau EM Opens new window

Os ydych yn teimlo eich bod yn talu gormod o dreth

Os ydych yn teimlo eich bod yn talu gormod o dreth neu na ddylech fod yn talu unrhyw dreth o gwbl, mae camau y gallwch eu cymryd i hawlio ad-daliad.

• Adennill treth

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Cynilo neu fuddsoddi'n ddi-dreth mewn ISAs
• Gweld cyfraddau a lwfansau treth cyfredol Cyllid a Thollau EM Opens new window
• Darllen am y ffurflen dreth fyrrach newydd Opens new window
• Pensiynwyr a threth - gwybodaeth gan Gyllid a Thollau EM Opens new window
• Sut gaiff incwm eich pensiwn ei drethu