Gwefan llywodraeth y DU

Pwy sy'n gymwys i gael Budd-dal Plant?

Er mwyn cael Budd-dal Plant, fel arfer bydd gofyn i chi fodloni'r amodau canlynol:

• bod yn y DU – ynghyd â’ch plentyn
• bod yn ‘preswylio fel arfer’ yn y DU – felly yma y mae eich prif gartref
• meddu ar ‘hawl i breswylio’ yn y DU
• bod â chyfrifoldeb dros y plentyn sy’n byw gyda chi

Bod yn y DU

Er mwyn cael Budd-dal Plant rhaid i chi a’ch plentyn fod yn y DU.

Ond gallwch ddal i’w gael os ydych allan o’r wlad am gyfnodau byr, dros dro - pan fyddwch ar wyliau, er enghraifft.

‘Preswylio fel arfer’

Er mwyn cael Budd-dal Plant rhaid i chi, ond nid eich plentyn, fod yn preswylio fel arfer yn y DU. Byddwch fel rheol yn ‘preswylio fel arfer’:

• os mai yn y DU y mae eich prif gartref
• os ydych wedi dewis byw a setlo yma
• os mai dim ond am gyfnodau byr y byddwch yn mynd dramor – ar wyliau er enghraifft

Bydd y Swyddfa Budd-dal Plant yn penderfynu a ydych yn preswylio fel arfer ai peidio drwy edrych ar eich holl amgylchiadau - gallai'r enghreifftiau canlynol fod yn help i ddangos a ydych chi'n cyfri ai peidio.

Enghraifft un

Mae Anisha a’i phlant yn dod o India ac maent yn aros gyda theulu ei chwaer ger Llundain. Nid ystyrir eu bod yn preswylio fel arfer yn y DU felly ni chânt hawlio budd-dal plant.

Enghraifft dau

Mae Aleksy, ei wraig a’i fab wedi symud i’r DU yn barhaol o wlad Pwyl. Mae Aleksy’n gweithio fel datblygwr eiddo hunangyflogedig ac mae ei fab ar gofrestr yr ysgol leol.

Gan fod prif gartref teulu Aleksy yn y DU a’u bod wedi dewis byw a setlo yma, ystyrir eu bod yn preswylio fel arfer yn y DU ac felly fe gânt wneud hawliad ar gyfer Budd-dal Plant.

Meddu ar 'hawl i breswylio’ yn y DU

Mae gennych hawl i breswylio yn y DU os ydych:

• yn ddinesydd y DU neu’n dod o Ynysoedd y Sianel, o Ynys Manaw neu o Weriniaeth Iwerddon
• yn rhywun o Ardal Economaidd Ewrop (AEE) neu’r Swistir a’ch bod yn gweithio i gyflogwr yn y DU neu’n hunangyflogedig yn y DU
• yn rhywun o AEE neu’r Swistir a’ch bod yn chwilio am waith ac wedi'ch cofrestru â'r Ganolfan Byd Gwaith
• yn dod o’r tu allan i AEE ond eich bod wedi cael caniatâd i aros yn y DU

Os ydych chi’n dod o AEE neu’r Swistir ac nad ydych yn gweithio nac yn chwilio am waith mae’n bosib nad oes gennych hawl i breswylio yn y DU – oni allwch eich cynnal eich hun.

Gwledydd yn Ardal Economaidd Ewrop

Mae gwledydd Ardal Economaidd Ewrop fel a ganlyn: yr Almaen, Awstria, Bwlgaria, Cyprus, Denmarc, y Deyrnas Unedig, yr Eidal, Estonia, y Ffindir, Ffrainc, Groeg, Gwlad Belg, Gwlad yr Iâ, Gwlad Pwyl, Hwngari, yr Iseldiroedd, Iwerddon, Latfia, Liechtenstein, Lithwania, Lwcsembwrg, Malta, Norwy, Portiwgal, Romania, Sbaen, Slofacia, Slofenia, Sweden a'r Weriniaeth Tsiec.

Gwledydd sydd wedi ymuno â’r Undeb Ewropeaidd er 2004

Ceir hefyd rai rheolau arbennig am yr hawl i breswylio os ydych chi’n dod o wlad sydd wedi ymuno â’r Undeb Ewropeaidd er 2004.

Os ydych chi’n dod o Estonia, Gwlad Pwyl, Hwngari, Latfia, Lithwania, Slofacia, Slofenia neu’r Weriniaeth Tsiec mae gennych hawl i breswylio os yw un o’r canlynol yn berthnasol:

• rydych yn gweithio ac mae’ch gwaith wedi ei gofrestru â Chynllun Cofrestru Gweithwyr y Swyddfa Gartref
• rydych yn chwilio am waith ac mae gennych ddigon o arian i gadw eich hun uwchben lefel Cymhorthdal Incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n gysylltiedig ag incwm neu Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
• rydych yn chwilio am waith ac roeddech mewn gwaith wedi’i gofrestru â’r Swyddfa Gartref am o leiaf ddeuddeng mis cyn dod yn ddi-waith

Os ydych yn dod o Fwlgaria neu o Romania, mae gennych hawl i breswylio os yw un o’r canlynol yn berthnasol:

• rydych chi’n cael dogfen awdurdodi gweithwyr cyn dechrau gweithio
• rydych chi wedi dod i’r DU fel rhan o’r Rhaglen Mudwyr Sgilgar Iawn ac mae gennych dystysgrif cofrestru
• rydych yn chwilio am waith ac mae gennych ddigon o arian i gadw eich hun uwchben lefel Cymhorthdal Incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n gysylltiedig ag incwm neu Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
• rydych yn chwilio am waith ac wedi bod mewn gwaith wedi’i gofrestru â’r Swyddfa Gartref am o leiaf ddeuddeng mis cyn dod yn ddi-waith

Efallai na fydd gan bobl o AEE nad ydynt yn chwilio am waith hawl i breswylio yn y DU, oni bai y gallant eu cynnal eu hunain.

Ceir hefyd rai rheolau arbennig am yr hawl i breswylio os ydych chi’n dod o wlad sydd wedi ymuno â’r Undeb Ewropeaidd yn ddiweddar. Er enghraifft, os ydych chi’n dod o un o’r canlynol:

• Estonia, Gwlad Pwyl, Hwngari, Latfia, Lithwania, Slofacia, Slofenia neu’r Weriniaeth Tsiec, fel arfer bydd angen i chi gofrestru’ch gwaith â Chynllun Cofrestru Gweithwyr y Swyddfa Gartref er mwyn cael hawl i breswylio
• Bwlgaria neu Romania, bydd angen i chi gael dogfen Awdurdodi Gweithwyr cyn i chi ddechrau gweithio er mwyn cael hawl i breswylio

Os ydych yn ddarostyngedig i ‘reolau mewnfudo’

Mae’n bosib na fyddwch yn gallu cael Budd-dal Plant os ydych chi'n ddarostyngedig i ‘reolau mewnfudo’. Mae rheolau mewnfudo’n golygu un o’r canlynol:

• dywed y Swyddfa Gartref fod gennych hawl i aros yn y DU (hawl i ddod i mewn neu i aros) ond rhoddir yr hawl hwn i chi ar y sail nad ydych yn hawlio rhai budd-daliadau, credydau treth neu gymorth â thai a delir gan lywodraeth y DU (ddim yn mynd ar ofyn arian cyhoeddus)
• mae angen caniatâd arnoch i aros yn y DU – eto, gelwir hyn yn ‘hawl i ddod i mewn neu i aros’ – ond nad ydych wedi cael y caniatâd hwnnw

Weithiau, os ydych yn ddarostyngedig i reolau mewnfudo, efallai y gallech ddal i hawlio Budd-dal Plant, er enghraifft os ydych yn dod o wlad y mae gan y DU gytundeb â hi sy’n cynnwys Budd-dal Plant.

Pan nad ydych yn ddarostyngedig i ‘reolau mewnfudo’

Nid ydych yn ddarostyngedig i reolau mewnfudo os yw unrhyw un o'r canlynol yn berthnasol:

• rydych chi’n ddinesydd yn y DU
• rydych chi’n dod o AEE neu’r Swistir
• rydych wedi gwneud cais am loches ac wedi cael gwybod gan y Swyddfa Gartref y cewch aros yn y DU fel ffoadur
• mae’r Swyddfa Gartref wedi rhoi gwybod i chi y cewch aros yn y DU am gyfnod amhenodol

Os ydych chi’n dod o un o wledydd y Gymanwlad a’ch bod yn gwasanaethu yn Lluoedd Prydain

Os ydych chi’n dod o un o wledydd y Gymanwlad a’ch bod yn gwasanaethu yn Lluoedd Prydain yn y DU, nid ydych yn ddarostyngedig i reolau mewnfudo. Golyga hyn y gallech gael Budd-dal Plant fel arfer.

Efallai y byddwch yn gwasanaethau yn Lluoedd Prydain yn y DU ac yna’n cael eich symud dramor drachefn. Fel arfer, gallwch ddal i gael Budd-dal Plant hyd yn oed os ydych y tu allan i’r DU.

Os ydych chi wedi dod i’r DU ond na ddaeth eich plentyn gyda chi

Mae yna wahanol drefniadau ar gyfer Budd-dal Plant gan ddibynnu ar a ydych yn gweithio ai peidio ac a ydych wedi dod o wlad yn AEE ai peidio. Fodd bynnag, bydd gofyn i chi ddal i fod â chyfrifoldeb dros eich plentyn.

Os ydych chi wedi dod i'r DU o wlad sydd y tu allan i AEE neu'r Swistir fyddwch chi ddim ond yn gymwys i gael Budd-dal Plant pan fydd eich plentyn yn cyrraedd y DU.

Fodd bynnag, os ydych wedi cyrraedd o wlad yn AEE neu o’r Swistir, fel arfer gallwch gael Budd-dal Plant hyd yn oed os nad yw'ch plentyn yn dod i’r DU.

Dal yn ansicr?

Os oes arnoch angen cyngor, gallwch ffonio'r Llinell Gymorth Budd-dal Plant ar 0845 302 1444 neu ffôn testun ar 0845 302 1474.

Mae'r Llinell gymorth ar agor rhwng 8.00 am ac 8.00 pm, bob dydd o'r wythnos, ac eithrio Dydd Nadolig, Gŵyl San Steffan a Dydd Calan.

Os byddai'n well gennych siarad Cymraeg, gallwch gysylltu â’r Swyddfa Budd-dal Plant drwy ffonio 0845 302 1489, neu os ydych yn ffonio o'r tu allan i'r DU ffoniwch +44 161 210 3086.

• Cost cysylltu â rhifau ffôn 08 a 03

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Sut mae hawlio Budd-dal Plant

• Budd-dal Plant os ydych yn dod o dramor neu’n mynd dramor (PDF 130K)

• Cymorth gyda ffeiliau PDF

• Pobl sydd newydd gyrraedd y DU - ydych chi'n gymwys am gredydau treth?

• Cael rhagor o wybodaeth am ddod i’r DU oddi ar wefan Asiantaeth Ffiniau’r DU (dolen allanol) Opens new window