Gwefan llywodraeth y DU

Ydych chi'n gymwys?

Gallwch fel arfer gael Lwfans Gwarcheidwad ar yr amod:

• eich bod yn magu plentyn neu blant rhywun arall a bod eu dau riant wedi marw
• eich bod yn gymwys i gael Budd-dal Plant ar gyfer y plentyn neu'r plant rydych yn eu magu
• bod un o'r rhieni a fu farw wedi'u geni naill ai yn y DU, yn dod o Ardal Economaidd Ewropeaidd neu wedi bod yn y DU am o leiaf 52 wythnos yn ystod unrhyw gyfnod o ddwy flynedd ers iddynt fod yn 16 oed

Mae gwledydd yr Ardal Economaidd Ewropeaidd fel a ganlyn - yr Almaen, Awstria, Denmarc, yr Eidal, Estonia, y Ffindir, Ffrainc, Groeg, Cyprus, Gwlad Belg, Gwlad yr Iâ, Gwlad Pwyl, Hwngari, yr Iseldiroedd, Iwerddon, Latfia, Liechtenstein, Lithwania, Lwcsembwrg, Malta, Norwy, Portiwgal, Slofacia, Slofenia, Sbaen, Sweden a'r Weriniaeth Tsiec.

Os byddwch yn mabwysiadu plentyn gallwch gael Lwfans Gwarcheidwad o hyd ar yr amod eich bod yn ei gael cyn i chi fabwysiadu'r plentyn.

• Budd-dal Plant - a ydych yn gymwys?

Os oes un rhiant wedi marw

Weithiau gallwch gael Lwfans Gwarcheidwad os mai dim ond un rhiant sydd wedi marw, er enghraifft os:

• nad ydych yn gwybod ymhle mae'r rhiant sy'n dal yn fyw
• oedd y rhieni wedi gwahanu - ar yr amod nad oes gan y rhiant sydd dal yn fyw gystodaeth dros y plentyn, neu os nad yw'n ei gynnal
• nad oedd y rhieni wedi priodi a bod y fam wedi marw ond nid yw'n hysbys pwy yw'r tad
• yw'r rhiant sy'n dal yn fyw yn y carchar a bod ganddo o leiaf ddwy flynedd ar ôl o'r ddedfryd, neu wedi'i gadw'n gaeth mewn ysbyty dan orchymyn llys

Faint o Lwfans Gwarcheidwad fyddwch chi'n ei gael?

Mae'r Lwfans Gwarcheidwad yn £13.45 yr wythnos am bob plentyn yn ychwanegol i'r hyn a gewch gyda'r Budd-dal Plant.

• Cyfraddau presennol y Budd-dal Plant

Sut caiff y Lwfans Gwarcheidwad ei dalu

Caiff y Lwfans Gwarcheidwad ei dalu gyda'ch taliadau Budd-dal Plant, ac fel arfer caiff ei dalu bob pedair wythnos yn uniongyrchol i gyfrif banc, cymdeithas adeiladu neu gyfrif Cynilion a Buddsoddiadau Cenedlaethol sy'n derbyn Taliad Uniongyrchol.

• Sut caiff Budd-dal Plant, credydau treth a Lwfans Gwarcheidwad eu talu Opens new window

A yw'r Lwfans Gwarcheidwad yn effeithio ar eich budd-daliadau eraill?

Nid yw'r Lwfans Gwarcheidwad yn cael ei ystyried fel incwm os ydych yn hawlio credydau treth, Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar Incwm. Telir hwn ar ben y budd-daliadau hyn.

Hawlio Lwfans Gwarcheidwad

Fel arfer gall Cyllid a Thollau EM ôl-ddyddio'r Lwfans Gwarcheidwad hyd at dri mis o'r dyddiad y byddant yn cael eich cais. Ond gweithiau gallant ei ôl-ddyddio at yr adeg pan wnaethoch ddechrau cael Budd-dal Plant. Fodd bynnag byddai'n well gwneud eich cais ar unwaith er mwyn osgoi colli arian. Dylech hawlio Lwfans Gwarcheidwad cyn gynted ag y bydd y plentyn dan sylw yn dod i fyw gyda chi.

Ceisiwch hawlio'r Lwfans Gwarcheidwad a'r Budd-dal Plant yr un adeg fel y gallant ddelio â'r ddau gais gyda'i gilydd. Os na allwch wneud cais am y Lwfans Gwarcheidwad ar unwaith, sicrhewch eich bod yn gwneud cais am y Budd-dal Plant.

Pan fyddwch yn gwneud cais bydd angen i chi ddarparu:

• tystysgrif geni wreiddiol y plentyn
• tystysgrif marwolaeth wreiddiol y rhiant neu'r rhieni

Ni all Cyllid a Thollau EM dderbyn llungopïau.

Lle i gael ffurflen hawlio

Gallwch wneud y canlynol:

• argraffwch ffurflen hawlio Lwfans Gwarcheidwad wag a'i llenwi â llaw
• gofynnwch am becyn hawlio drwy gysylltu â'r Uned Lwfans Gwarcheidwad

Cyn i chi gwblhau'r ffurflen hawlio, darllenwch y nodiadau sy'n cyd-fynd â hi.
Unwaith y byddwch wedi cwblhau eich ffurflen, dychwelwch hi at yr Uned Lwfans Gwarcheidwad i'r cyfeiriad a ddangosir uchod.

• ffurflen hawlio Lwfans Gwarcheidwad wag (PDF, 113K) Opens new window
• Cael help i hawlio Lwfans Gwarcheidwad (PDF, 253K) Opens new window
• Cymorth gyda ffeiliau PDF

Newidiadau y mae angen i chi roi gwybod i ni amdanynt

Mae llawer o newidiadau a all effeithio ar eich hawl i gael Lwfans Gwarcheidwad a Budd-dal Plant.

Os ydych yn cael Lwfans Gwarcheidwad oherwydd bod un rhiant wedi marw a bod y rhiant arall mewn carchar neu ysbyty, mae'n rhaid i chi roi gwybod i Gyllid a Thollau EM os bydd y rhiant hwnnw:

• yn cael ei ryddhau
• wedi cael dedfryd lai
• yn dechrau talu tuag at gynnal ei blentyn

Mae newidiadau eraill hefyd a all effeithio ar eich hawl i gael Lwfans Gwarcheidwad a Budd-dal Plant. Er enghraifft, mae'n rhaid i chi roi gwybod i Gyllid a Thollau EM os:

• bydd y plentyn yr ydych yn cael Lwfans Gwarcheidwad ar ei gyfer yn mynd i fyw at rywun arall
• byddwch yn mynd dramor
• bydd eich plentyn yn gadael addysg neu hyfforddiant perthnasol

Gall newidiadau eraill hefyd oedi eich taliadau. Mae'n bwysig iawn rhoi gwybod am newidiadau os:

• byddwch yn newid y cyfrif y telir eich Lwfans Gwarcheidwad a Budd-dal Plant iddo - fel arall efallai y byddant yn anfon taliadau i'r lle anghywir
• byddwch yn newid eich cyfeiriad. Os na allant gysylltu â chi yn y cyfeiriad yr ydych wedi'i roi, gall eich taliadau ddod i ben nes byddant yn gwybod lle rydych yn byw

Os ydych yn credu bod Cyllid a Thollau EM wedi gwneud y penderfyniad anghywir

Os ydynt wedi ystyried eich cais am Lwfans Gwarcheidwad neu eich manylion ac wedi dod i benderfyniad nad ydych yn cytuno ag ef, cysylltwch â Chyllid a Thollau EM o fewn mis i ddyddiad y penderfyniad. Gallwch ofyn iddynt:

• egluro sut y daethpwyd i'r penderfyniad
• ystyried eich cais eto a sicrhau eu bod wedi gwneud y penderfyniad cywir

Mae gennych hawl i gael esboniad llawn am benderfyniad ar Lwfans Gwarcheidwad.

Os edrychir ar eich cais eto, byddant naill ai yn newid eu penderfyniad os bydd yn anghywir, neu'n cadw at y penderfyniad gwreiddiol.

Os nad ydych yn hapus o hyd, gallwch apelio yn erbyn y penderfyniad. Os byddwch yn bwrw ymlaen â'r apêl, bydd Cyllid a Thollau EM yn ei throsglwyddo at gorff annibynnol, y Gwasanaeth Apeliadau, i'w hystyried. Mae'r broses apeliadau ar gyfer y Lwfans Gwarcheidwad yr un fath â'r broses ar gyfer y Budd-dal Plant.

• Apelio yn erbyn penderfyniad ar Fudd-dal Plant Opens new window

Cysylltu â'r Uned Lwfans Gwarcheidwad

Gallwch gysylltu â'r Uned Lwfans Gwarcheidwad mewn sawl ffordd. Gallwch anfon eich ymholiad ar-lein, neu ffonio'r Uned ar 0845 302 1464 neu'r ffôn testun 0845 302 1474 o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng 8.30 am a 5.00 pm (ac eithrio Gwyliau Banc).

Fel arall gallwch ysgrifennu at:
The Guardian's Allowance Unit
Child Benefit Office
PO Box 1
Newcastle upon Tyne
NE88 1AA.

• Anfon ymholiad am eich Budd-dal Plant at Gyllid a Thollau EM ar-lein Opens new window

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Rhoi gwybod i Gyllid a Thollau EM am newid a allai effeithio ar eich Lwfans Gwarcheidwad Opens new window