Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Deall eich Datganiad Hunanasesu

Pan fyddwch yn llenwi ac yn dychwelyd ffurflen dreth Hunanasesu i Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi, byddwch yn cael Datganiad Hunanasesu sy'n dangos faint o dreth y mae angen i chi ei thalu a sut mae gwneud hynny. Os ydych wedi talu gormod, bydd yn dangos faint a gewch yn ôl. Os llenwch eich ffurflen dreth ar-lein gallwch weld eich datganiad cyn iddo ddod drwy'r post.

Beth y byddwch yn ei dalu a phryd y byddwch yn ei dalu

Ni fydd eich bil treth bob amser yr un fath â'r swm a gyfrifwyd ar eich ffurflen dreth Hunanasesu. Y rheswm am hynny yw, weithiau, bydd 'taliad o'r gweddill' yn ddyledus gennych ar gyfer y flwyddyn flaenorol, neu 'daliad ar gyfrif' am y flwyddyn bresennol.

Taliadau o'r gweddill

Mae'n bosib y bydd yn rhaid i chi dalu 'taliad o'r gweddill' (balancing payment) ar gyfer y flwyddyn dreth ddiwethaf. Mae hyn yn cynnwys unrhyw dreth sy'n ddyledus gennych ac unrhyw log sy'n ddyledus ar daliadau hwyr a chosbau. Mae'r taliad o'r gweddill yn ystyried unrhyw daliadau yr ydych wedi'u gwneud yn barod. Bydd yn rhaid i chi wneud y taliad o'r gweddill erbyn 31 Ionawr ar ôl diwedd y flwyddyn dreth.

Er enghraifft, ar gyfer blwyddyn dreth 2007-08 (6 Ebrill 2007 - 5 Ebrill 2008) bydd y taliad o'r gweddill yn ddyledus ar 31 Ionawr 2009.

Taliadau ar gyfrif

Fel arfer, bydd yn rhaid i chi wneud 'taliadau ar gyfrif' (payments on account) ar dreth y flwyddyn gyfredol. Bydd yn rhaid i chi wneud dau daliad, un erbyn 31 Ionawr yn y flwyddyn gyfredol a'r llall erbyn y 31 Gorffennaf dilynol. Hanner y dreth sy'n ddyledus ar gyfer y flwyddyn flaenorol fydd pob taliad.

Er enghraifft, ar gyfer blwyddyn dreth 2008-09 (6 Ebrill 2008 - 5 Ebrill 2009) bydd y taliad cyntaf ar gyfrif yn ddyledus ar 31 Ionawr 2009. Bydd yr ail daliad ar gyfrif yn ddyledus ar 31 Gorffennaf 2009.

Bydd yn rhaid i chi wneud taliadau ar gyfrif os oedd eich treth yn y flwyddyn flaenorol dros £500 neu os yw eich treth Talu Wrth Ennill sy'n ddyledus yn 20 y cant neu'n fwy na chyfanswm y dreth sy'n ddyledus ar gyfer y flwyddyn.

Os ydych yn teimlo bod eich taliadau ar gyfrif yn rhy uchel

Os gwyddoch y bydd eich incwm am y flwyddyn gyfredol yn is nag incwm y flwyddyn ddiwethaf, gallwch ofyn am gael gostwng eich taliadau ar gyfrif. Ond:

  • bydd yn rhaid i chi dalu llog ar unrhyw dreth ychwanegol y canfyddwn sy'n ddyledus yn nes ymlaen
  • efallai y bydd yn rhaid i chi dalu cosb os gofynnwch am leihau'r taliadau heb gymryd gofal digonol

Gallwch leihau eich taliadau ar gyfrif ar eich ffurflen dreth ac egluro yn yr adran 'Gwybodaeth Ychwanegol' pam eich bod wedi gwneud hynny. Gallwch hefyd ddefnyddio ffurflen SA303 i wneud cais am leihau'ch taliadau neu i newid eich cais blaenorol.

Os byddwch yn sylweddoli eich bod wedi lleihau gormod ar eich taliadau - efallai oherwydd bod eich incwm, yn y pen draw, yn uwch nag y tybiasoch - rhowch wybod i ni'n syth. Gallwch ddefnyddio ffurflen SA303 neu ein ffonio ar y rhif ffôn sydd ar eich datganiad Hunanasesu. Os byddwch yn oedi, mae'n bosib y bydd yn rhaid i chi dalu llog, tâl ychwanegol neu gosb.

Camgymeriadau

Os ydych wedi gwneud camgymeriad gyda'ch cyfrifiadau, bydd eich datganiad yn dangos y swm cywir. Bydd Cyllid a Thollau EM yn anfon cyfrifiad treth atoch yn dangos sut y gwnaethant gyfrifo'r ffigur cywir.

Beth sydd ar eich Datganiad Hunanasesu

Ar ochr dde uchaf eich Datganiad Hunanasesu fe welwch y canlynol:

  • rhif a dyddiad y datganiad
  • eich rhif cyfeirnod treth 10 digid unigryw
  • eich rhif Yswiriant Gwladol
  • os ydych yn gyflogedig, cyfeirnod treth eich cyflogwr

Fe welwch hefyd rifau ffôn ar gyfer unrhyw ymholiadau.

Rhannau o'ch datganiad

Bydd eich datganiad yn dangos yr hyn sy'n weddill o'ch datganiad diwethaf (faint oedd yn ddyledus gennych bryd hynny) a manylion unrhyw newidiadau ers eich datganiad diwethaf. Gallai'r rhain gynnwys:

  • symiau yr ydych wedi'u talu - gyda 'CR' wrth eu hymyl
  • unrhyw dreth sy'n weddill ar gyfer y flwyddyn dreth flaenorol - y 'taliad o'r gweddill'
  • unrhyw gosbau sy'n ddyledus gennych o bosib
  • unrhyw log neu daliadau ychwanegol sy'n ddyledus gennych
  • manylion eich 'taliadau ar gyfrif' sy'n ddyledus yn awr
  • unrhyw 'daliadau ar gyfrif' a fydd yn ddyledus yn y man (o fewn y 45 diwrnod nesaf)
  • unrhyw ad-daliadau sy'n daladwy i chi - wedi'i farcio 'CR'
  • llog sydd i'w dalu'n ôl i chi os ydych wedi talu gormod o dreth - wedi'i farcio 'CR'
  • blwch crynhoi sy'n dangos cyfanswm cyffredinol y cyfrif

Os oes angen i chi wneud taliad, bydd slip talu ar waelod y datganiad. Ceir cyfarwyddiadau ar sut i dalu ar gefn y datganiad.

Cosbau, llog neu ordaliadau ar eich datganiad

Os byddwch yn hwyr yn talu unrhyw dreth sy'n ddyledus gennych, efallai y byddwn yn codi llog, cosb a gordaliadau arnoch. Gallai eich datganiad hefyd gynnwys llog a/neu gosbau y mae'n rhaid i chi eu talu oherwydd ymchwiliad treth.

Pryd gaiff y Datganiad Hunanasesu ei roi?

Gallwch ddisgwyl Datganiad Hunanasesu:

  • o fewn 45 diwrnod i daliad ddod yn ddyledus
  • bob dau fis os oes mwy na £32 yn ddyledus gennych
  • bob mis os oes arnoch chi fwy na £500
  • pan fydd treth sydd heb ei thalu yn mynd i gael ei chasglu drwy Dalu Wrth Ennill
  • os ydych wedi talu gormod o dreth
  • ar ôl ymchwiliad i'ch ffurflen a newidiodd y dreth a oedd yn ddyledus
  • os oes cofnod yn eich datganiad diwethaf wedi newid

Darllen eich Datganiad Hunanasesu ar-lein

Fel arfer, bydd Cyllid a Thollau EM yn anfon Datganiad Hunanasesu 45 diwrnod cyn y dyddiad talu. Ond os byddwch yn ffeilio'ch treth ar-lein cyfrifir eich treth yn awtomatig a gallwch weld faint sy'n ddyledus gennych yn syth. Byddwch hefyd yn gallu gweld eich datganiadau blaenorol, ynghyd â manylion eich hanes treth.

Sut i weld eich Datganiad Hunanasesu ar-lein

Os ydych eisoes wedi cofrestru ar gyfer gwasanaeth Hunanasesu Ar-lein ac wedi rhoi cychwyn ar y gwasanaeth, gallwch weld eich datganiad ar-lein. Os nad ydych wedi cofrestru eto - a hyd yn oed os gwnaethoch anfon ffurflen dreth bapur i Gyllid a Thollau EM - gallwch gofrestru'n awr.

Allweddumynediad llywodraeth y DU