Gwefan llywodraeth y DU

Sut mae Hunanasesiad yn gweithio

Mae'r rhan fwyaf o bobl yn talu treth ar eu henillion neu ar eu pensiynau trwy TWE (Talu Wrth Ennill - PAYE). Dan TWE, mae'r cyflogwr neu'r darparwr pensiwn yn didynnu treth ar ran Cyllid a Thollau EM, ac fel arfer fyddwch chi ddim yn derbyn ffurflen dreth Hunanasesiad.

Ond os nad ydych ar TWE, ac/neu bod rhaid ichi dalu rhagor o dreth oherwydd incwm arall nad yw'n cael ei drethu drwy TWE (er enghraifft o eiddo neu fuddsoddiadau uwchben swm penodol, neu oherwydd eich bod yn hunangyflogedig) rhaid ichi roi cyfrif am yr incwm hwn drwy Hunanasesiad. Mae Cyllid a Thollau EM yn defnyddio'r ffigurau a roddwch ar y ffurflen dreth i gyfrifo'ch bil treth, neu gallwch ei gyfrifo eich hun.

Gelwir y broses yn 'Hunanasesiad' oherwydd chi sy'n gyfrifol am sicrhau bod y manylion y byddwch yn eu darparu'n gywir.

Pwy sy'n cael ffurflen dreth a phryd?

Fel arfer, anfonir ffurflenni treth ddechrau Ebrill, yn dilyn diwedd y flwyddyn dreth y maent yn berthnasol iddi. (Mae blwyddyn dreth yn mynd o'r 6 Ebrill i'r 5 Ebrill canlynol.)

Gallant gael eu hanfon ar adegau eraill hefyd, er enghraifft, os ydych eisiau hawlio lwfans neu ad-daliad neu os ydych am gofrestru ar gyfer Hunanasesiad am y tro cyntaf.

Dylech dderbyn neu ofyn am ffurflen dreth Hunanasesiad:

• Mwy am y Dreth Enillion Cyfalaf
• Canllawiau diweddaraf Cyllid a Thollau EM ar bwy sy'n gymwys i Hunanasesiad (yn agor ffenestr newydd)

Y ddau fath o ffurflen dreth

Os yw eich materion treth yn syml neu os oes gennych incwm hunangyflogaeth/rhent o lai na £15,000, byddwch yn derbyn y ffurflen dreth bedair tudalen fer.

Os yw eich materion treth yn fwy cymhleth, byddwch yn derbyn y ffurflen lawn. Mae gan hon ddeg tudalen craidd a thudalennau ychwanegol y bydd angen i chi eu llenwi o bosibl, yn dibynnu ar yr incwm yr ydych yn ei gael.

Os ydych yn derbyn ffurflen dreth, rhaid ichi ei llenwi a'i hanfon yn ôl erbyn y dyddiad olaf hyd yn oed os nad ydych yn meddwl bod angen un arnoch.

• Llenwi ffurflen dreth

Cofrestru ar gyfer Hunanasesiad

Os na fyddwch yn derbyn ffurflen dreth Hunanasesiad ond yn teimlo y dylech, neu os bydd eich amgylchiadau'n newid, cysylltwch â'ch Swyddfa Dreth cyn gynted â phosibl. Os nad ydych yn gwybod ble mae eich Swyddfa Dreth, ffoniwch y llinell gymorth Hunanasesu ar 0845 9000 444 (ar agor rhwng 8am a 8pm, saith diwrnod yr wythnos).

• Manylion cyswllt ar gyfer pob Swyddfa Dreth (yn agor ffenestr newydd)
• Oes angen i chi lenwi ffurflen dreth?

Dyddiadau allweddol Hunanasesiad

Rhoi gwybod am incwm ac enillion newydd

Dim ond chwe mis sydd gennych o'r adeg pan ddaw'r flwyddyn dreth i ben i roi gwybod am unrhyw incwm newydd neu enillion cyfalaf y gallai treth fod yn daladwy arnynt. Os ydych yn dod yn hunangyflogedig, mae gennych dri mis o'r adeg pan ddechreuwch i roi gwybod i Gyllid a Thollau EM.

• Newid mewn amgylchiadau: rhoi gwybod i Gyllid a Thollau EM
• Treth ar gyfer yr hunangyflogedig

Dyddiadau olaf ar gyfer dychwelyd y ffurflen dreth a thalu

Mae dyddiadau cau penodol allweddol ar gyfer ffeilio (anfon i mewn) ffurflenni treth a thalu'r dreth sy'n ddyledus. Os methwch y dyddiad cau ar gyfer ffeilio, bydd rhaid ichi dalu cosb. Bydd rhaid ichi dalu llog hefyd, a gordal ychwanegol weithiau oni thalwch y dreth sy'n ddyledus mewn pryd.

Os ffeiliwch eich ffurflen dreth ar-lein, mae'r dyddiadau cau yn fwy hael os nad ydych eisiau cyfrifo'r dreth sy'n ddyledus eich hun. Bydd eich ffurflen yn cael sylw'n gynt hefyd a byddwch yn derbyn unrhyw ad-daliadau'n gynt.

• Dyddiadau cau ar gyfer dychwelyd y ffurflen dreth a thalu
• Sut mae ffeilio eich ffurflen dreth ar-lein

Sut mae ffigurau'ch ffurflen dreth yn cael eu harchwilio

Mae gan Gyllid a Thollau EM 12 mis o'r dyddiad cau ar gyfer ffeilio i wirio ac archwilio'ch ffurflen dreth. Gwneir rhai o'r archwiliadau hyn ar hap, ac ysgogir eraill oherwydd bod angen rhagor o esboniad ar y ffigurau.

Gallant hefyd gywiro unrhyw wallau amlwg o fewn naw mis i dderbyn eich ffurflen. Fel arfer byddant yn rhoi gwybod ichi ar eich cyfrifiad treth, ond mewn rhai achosion efallai y byddant yn cysylltu â chi i gael esboniad ar ryw bwynt neu'i gilydd. Gallwch ofyn am adolygu unrhyw newidiadau o'r fath o fewn 30 diwrnod.

• Archwiliadau ac ymchwiliadau treth

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Mwy am Hunanasesiad (yn agor ffenestr newydd)
• Gweithio a thalu treth
• Treth ar arbedion a buddsoddiadau
• Treth ar eiddo ac incwm rhent
• Sut i ddweud wrth Gyllid a Thollau EM os bydd eich amgylchiadau'n newid