Os oes lletywr gennych eisoes neu os ydych yn ystyried gosod ystafelloedd wedi'u dodrefnu yn eich cartref, gallwch dderbyn hyd at £4,250 y flwyddyn yn ddi-dreth (£2,150 os ydych yn gosod ar y cyd). Gelwir hyn yn gynllun Rhentu Ystafell.
Mae'r Cynllun Rhentu Ystafell yn gynllun eithrio dewisol sy'n gadael ichi dderbyn rhywfaint o incwm 'gros' yn ddi-dreth (derbynebau cyn costau) o osod llety wedi'i ddodrefnu yn eich unig neu brif gartref.
Gallwch ddewis manteisio ar y cynllun os ydych yn gosod llety wedi'i ddodrefnu yn eich unig gartref neu gartref y teulu i letywr. (Eich unig gartref neu gartref y teulu yw'r un lle rydych chi/eich teulu yn byw gan amlaf. Person sy'n talu i fyw yn eich cartref yw lletywr, weithiau gyda phrydau'n cael eu darparu, ac sy'n aml yn rhannu ystafelloedd y teulu.)
Gall lletywr ddefnyddio un ystafell neu lawr cyfan yn eich cartref. Ond nid yw'r cynllun yn gymwys os yw'ch cartref wedi'i droi'n fflatiau ar wahân yr ydych yn eu rhentu. Yn yr achos hwn, bydd angen ichi ddatgan eich incwm rhent i Gyllid a Thollau EM a thalu treth yn y ffordd arferol. Nid yw'r cynllun yn gymwys ychwaith os ydych yn gosod llety heb ei ddodrefnu yn eich cartref.
Na. Gallwch ddewis manteisio ar y cynllun Rhentu Ystafell, pa un a ydych yn berchen ar y cartref neu'n rhentu eich cartref. Fodd bynnag, os ydych yn rhentu, dylech gael golwg ar eich prydles i weld a yw hyn yn cael ei ganiatáu.
Os ydych yn talu morgais, dylech edrych i weld a yw telerau ac amodau eich benthyciwr morgais a'ch yswiriwr yn gadael ichi gymryd lletywr.
Os yw'r ddau ohonoch yn gosod llety wedi'i ddodrefnu yn eich cartref ar y cyd, bydd gan y ddau ohonoch hawl i dderbyn hanner y lwfans (hyd at £2,125 ar gyfer blwyddyn dreth 2008-2009) heb dalu treth.
Os ydych yn codi am wasanaethau ychwanegol, bydd angen ichi ychwanegu'r taliadau yr ydych yn eu derbyn at y rhent, er mwyn cyfrifo cyfanswm eich derbynebau. Os byddwch yn cael mwy na chyfanswm o £4,250 y flwyddyn, bydd yn rhaid ichi dalu treth, hyd yn oed os yw'r rhent yn llai na hynny.
Mae manteision ac anfanteision i'r cynllun - mater yw o ganfod beth sydd orau i chi.
Y prif bwynt i'w gofio yw na allwch chi, gyda'r Cynllun Rhentu Ystafell, hawlio unrhyw gostau sy'n gysylltiedig â'r gosod (er enghraifft, traul, yswiriant, atgyweiriadau, goleuo a gwresogi).
I gyfrifo a fyddai'n well i chi ymuno â'r cynllun neu ddatgan eich holl incwm o osod a hawlio costau ar eich ffurflen dreth, bydd angen ichi gymharu'r canlynol:
Os dewiswch beidio â defnyddio'r cynllun (neu wneud dim) byddwch yn talu treth incwm ar y swm cyntaf. Os byddwch yn dewis defnyddio'r cynllun, byddwch yn talu treth ar yr ail swm.
Os ydych yn rhedeg busnes gwely a brecwast neu westy bach (guest house), neu'n darparu gwasanaethau arlwyo a glanhau fel rhan o fusnes gosod, gall y cynllun Rhentu Ystafell fod yn gymwys ichi o hyd. Bydd angen ichi lenwi rhannau perthnasol tudalennau hunangyflogaeth eich ffurflen dreth Hunanasesiad.