Gwefan llywodraeth y DU

Cofrestru gyda Chyllid a Thollau EM (HMRC)

Mae'n bwysig rhoi gwybod i Gyllid a Thollau EM eich bod yn hunangyflogedig cyn gynted ag y bo modd - hyd yn oed os ydych chi eisoes yn llenwi ffurflen dreth. Oni ddywedwch wrthynt o fewn tri mis i ddiwedd eich mis cyntaf mewn busnes, gallech wynebu cosb.

Gallwch gofrestru drwy:

• ffonio'r llinell gymorth ar gyfer y rhai sydd newydd fynd yn hunangyflogedig ar 0845 9154 515 (ar agor rhwng 8.00 am a 8.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener a rhwng 8.00 am a 5.00 pm ar benwythnosau)
• llenwi'r ffurflen yng nghefn y daflen: 'Thinking of working for yourself?'

• Mwy ynghylch sefydlu a chofresri yn hunangyflogedig (yn agor ffenestr newydd)
• Llwytho’r taflen: ‘Thinking of working for yourself?’ (yn agor ffenestr newydd)
• Cymorth gyda ffeiliau PDF

Treth Incwm a Hunanasesiad

Unwaith y byddwch wedi cofrestru'n hunangyflogedig, byddwch yn drethdalwr Hunanasesu. Bydd rhaid ichi lenwi ffurflen dreth bob blwyddyn a rhoi manylion eich enillion ac unrhyw incwm arall yr ydych yn ei gael. Defnyddir y wybodaeth hon i gyfrifo faint o dreth y bydd yn rhaid ichi ei thalu.

Bydd eich Swyddfa Dreth yn anfon ffurflen dreth atoch yn awtomatig ym mis Ebrill bob blwyddyn. Os byddwch yn anfon eich ffurflen dreth wedi'i llenwi yn ôl at eich Swyddfa Dreth erbyn 31 Hydref, byddant hwy'n cyfrifo eich bil treth ichi. Dylech ei dychwelyd erbyn y 31 Ionawr dilynol fan bellaf. Os bydd y ffurflen yn hwyr, bydd rhaid talu cosb.

Yn hytrach na llenwi'ch ffurflen dreth â llaw a'i phostio'n ôl, gallech arbed amser drwy ei llenwi ar-lein.

• Deall Hunanasesiad
• Hunan-asesiad am y bobl hunangyflogedig (yn agor ffenestr newydd)
• Sut mae ffeilio eich ffurflen dreth ar-lein

Cyfraniadau Yswiriant Gwladol

Cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 2

Mae cyfraniadau YG Dosbarth 2 yn cyfrif tuag at rai budd-daliadau, megis Pensiwn y Wladwriaeth, Absenoldeb Mamolaeth a Budd-dal Profedigaeth.

Rydych yn talu cyfraniadau YG Dosbarth 2 ar gyfradd wastad o £2.30 yr wythnos (2008-2009) os yw eich enillion dros £4,825 y flwyddyn. (Gallwch ddewis talu naill ai bob chwarter neu drwy ddebyd uniongyrchol misol.)

Cofiwch nad yw cyfraniadau YG Dosbarth 2 yn cyfrif tuag at Bensiwn Ychwanegol y Wladwriaeth, Tâl Salwch Statudol na Lwfans Ceisio Gwaith, ac felly, efallai y dylech ystyried gwneud trefniadau eraill megis pensiwn personol ac yswiriant diogelu incwm.

Gallwch gofrestru ar gyfer cyfraniadau YG Dosbarth 2 pan fyddwch yn cofrestru'n hunangyflogedig gyda llinell gymorth Cyllid a Thollau EM neu drwy lenwi'r ffurflen yng nghefn y daflen: 'Thinking of working for yourself?'.

• Download taflen: 'Thinking of working for yourself?’ (yn agor ffenestr newydd)
• Cymorth gyda ffeiliau PDF

Eithriadau i dalu cyfraniadau YG Dosbarth 2

Os ydych yn ennill llai na £4,825 y flwyddyn, gallwch wneud cais am 'dystysgrif eithriad enillion isel' a pheidio â thalu cyfraniadau YG Dosbarth 2. Fodd bynnag, efallai y penderfynwch barhau i'w talu'n wirfoddol er mwyn cadw'ch hawl i Bensiwn y Wladwriaeth a budd-daliadau eraill.

• Llwytho nodiadau cymorth ar gyfer yr Eithriad Enillion Isel a ffurflen hawlio CF10 (dogfen PDF, 925K) (yn agor ffenestr newydd)
• Cymorth gyda ffeiliau PDF

Cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 4

Mae faint o gyfraniadau YG Dosbarth 4 y byddwch yn eu talu mewn unrhyw flwyddyn dreth yn dibynnu ar eich elw yn y flwyddyn honno. Rydych yn talu wyth y cant ar elw blynyddol rhwng £5,435 a £40,040 ac un y cant ar unrhyw elw uwchlaw'r swm hwnnw.

Rydych yn cyfrifo'ch cyfraniadau YG Dosbarth 4 ar eich ffurflen dreth a'u talu gyda'ch Treth Incwm. Nid yw cyfraniadau YG Dosbarth 4 yn cyfrif tuag at eich hawl i fudd-daliadau.

• Mwy ynghylch cyfraniadau YG ar gyfer pobl hunangyflogedig, gan gynnwys eithriadau (yn agor ffenestr newydd)
• Cyfraddau a throthwyon Yswiriant Gwladol ar wefan Cyllid a Thollau EM (yn agor ffenestr newydd)

Treth ar Werth (TAW)

Os yw trosiant eich busnes yn fwy na'r trothwy ar gyfer TAW (£64,000 o 1 Ebrill 2007) gan amlwf, bydd yn rhaid ichi gofrestru ar gyfer TAW. Hyd yn oed os yw eich trosiant o dan y trothwy, efallai y byddai o fudd ichi gofrestru'n wirfoddol.

Os oes gennych chi gyfrifydd gallant hwy eich cynghori neu gallwch ffonio Llinell Ymholiadau Gwasanaeth Cynghori Cenedlaethol Cyllid a Thollau EM ar 0845 0109 000 (ar agor rhwng 8.00 am a 8.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener).

• Pryd i gofrestru am TAW – offeryn rhyngweithiol (yn agor ffenestr newydd)
• TAW - y sylfaenol (yn agor ffenestr newydd)

Dyddiadau allweddol ar gyfer treth a hunangyflogaeth

Dyddiadau cau Hunanasesiad

Os byddwch yn hwyr yn dychwelyd eich ffurflen dreth, bydd rhaid ichi dalu cosb, a llog o bosib ar unrhyw dreth sy'n ddyledus. Mae'n bwysig felly gwybod beth yw'r dyddiadau cau:

• Dyddiadau cau ar gyfer dychwelyd y ffurflen dreth a thalu

Dyddiad olaf dychwelyd y ffurflen TAW

Pan fyddwch yn cofrestru ar gyfer TAW, byddwch fel arfer yn cael 'cyfnod treth' tri misol. Bydd Cyllid a Thollau EM yn anfon ffurflen TAW atoch tuag at ddiwedd pob cyfnod treth. Ar ben y ffurflen nodir y dyddiad erbyn pryd y mae'n rhaid ei dychwelyd.

Cadw cofnodion

Yn unol â'r gyfraith, rhaid ichi gadw cofnodion ar gyfer eich busnes ac ar gyfer unrhyw incwm arall yr ydych yn ei dderbyn. Gwneir hynny er mwyn ichi allu llenwi'ch ffurflen dreth a dangos bod y ffigurau'n gywir. Bydd angen i chi gadw'r canlynol o leiaf:

Bydd cofnodion da hefyd yn arbed amser ichi ac yn eich helpu i redeg eich busnes yn fwy effeithlon.

• Cychwyn system cadw cofnodion syml (yn agor ffenestr newydd)

Mwy o ddolenni defnyddiol

• The No-Nonsense Guide to setting up your business (yn agor ffenestr newydd)
• Sut i hawlio arian yn ôl os ydych chi wedi talu gormod o gyfraniadau YG
• Rheoli arian
• Dysgu am bensiynau personol
• Gweithio'n rhan-amser ar ôl i chi ymddeol