Gwefan llywodraeth y DU
Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU
Trefn llywio pennaf
dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon
Dros 50
Brechiadau ffliw ac imiwneiddio
Wrth ichi heneiddio, efallai y gwelwch ei bod yn fwy anodd cael gwared ar salwch fel ffliw. Gallwch ddiogelu eich hun trwy fanteisio ar y cynlluniau imiwneiddio rhad ac am ddim a gynigir gan y GIG ar gyfer ffliw a chlefydau heintus iawn eraill.
Symptomau ffliw
Haint feirysol aciwt yw ffliw o'r clustiau, y trwyn a'r gwddf, sef eich system resbiradol.
I ddechrau, byddwch yn teimlo fel petaech wedi cael annwyd ond os oes ffliw arnoch mae'n debygol y byddwch yn datblygu'r symptomau canlynol:
- twymyn, gyda thymheredd uchel (fel arfer dros 38°C/100°F)
- oerfel
- cur pen difrifol
- cur a phoenau yn y cyhyrau
- teimlo'n wan ac yn flinedig
- peswch sych
- dolur gwddf
- poen yn y frest
- colli archwaeth bwyd
Ddylech chi gael brechiad rhag y ffliw?
Pwrpas imiwneiddio yw eich diogelu os ydych yn debygol o ddatblygu salwch mwy difrifol o ganlyniad i gael y ffliw. Rydych yn fwy agored i risg:
- os oes gennych chi gyflwr meddygol arbennig
- os ydych yn 65 oed neu’n hŷn
- os ydych yn byw mewn amgylchedd caëedig megis cartref gofal preswyl
Brechiadau ffliw am ddim
Yn yr hydref, o fis Medi ymlaen, darperir brechiad ffliw blynyddol am ddim i bawb dros 65 oed, neu i bawb sydd dros chwe mis oed ac sy'n disgyn i'r grwpiau risg clinigol canlynol:
- pobl â chlefyd y galon difrifol
- pobl â chlefyd difrifol ar yr ysgyfaint, megis asthma, broncitis, ffibrosis cystig neu emffysema
- clefyd difrifol ar yr arennau
- pobl â phroblem iechyd hirdymor, megis diabetes
- os ydych chi wedi cael strôc neu drawiad isgemig byrbarhaol (TIA)
- pobl â system imiwnedd wan - er enghraifft, yn sgîl cemotherapi neu radiotherapi ar gyfer canser, triniaeth steroidau neu HIV/Aids
Mae'n bosib y bydd eich meddyg teulu hefyd yn argymell eich bod yn cael brechiad ffliw os oes gennych glefyd difrifol ar yr iau, sglerosis ymledol neu glefyd dirywiol arall sy'n ymwneud â'r system nerfol ganolog.
Os ydych yn byw neu'n gweithio mewn cartref gofal neu nyrsio neu lety preswyl hirdymor tebyg, gall eich cyflogwr gynnig i chi gael brechiad ffliw.
Sut mae'r brechlyn yn gweithio
Dogn bychan iawn o'r un germ ag sy'n achosi'r salwch yw brechlyn. Nid yw'n rhoi'r salwch hwnnw ichi. Yn hytrach, mae'n ysgogi'ch corff i wneud gwrthgyrff a fydd yn ymladd germ y ffliw. Unwaith ichi gael eich imiwneiddio, mae'ch corff yn barod i ymosod ar germ y ffliw sy'n dechrau ymosod ar eich corff.
Clefyd niwmococol a brechiad niwmococol
Germ sy'n effeithio ar yr ysgyfaint neu ar lif yw gwaed yw'r niwmococws. Caiff ei ledaenu trwy dagu, pesychu neu gyffwrdd. Mae'r heintiau y gall eu hachosi yn cynnwys:
- llid ar yr ysgyfaint (niwmonia)
- gwenwyno'r gwaed (septicaemia)
- llid o amgylch yr ymennydd (meningitis)
- llid o amgylch yr abdomen (broncitis neu beritonitis)
Mae pawb mewn perygl ond rydych mewn mwy o berygl:
- os ydych chi dros 65, gyda'r risg yn codi'n sylweddol i bobl dros 75
- os oes gennych rai cyflyrau meddygol ar y galon, yr iau a'r ysgyfaint, diabetes, dim dueg neu system imiwnedd wan
Imiwneiddio rhad ac am ddim
Dim ond unwaith fel arfer y mae angen imiwneiddiad rhag haint niwmococol, onid oes gennych broblem ar yr arennau neu'r ddueg. Mae gan y canlynol hawl i frechiad niwmococol am ddim:
- pobl dros 65
- plant dan bump oed gyda hanes o glefyd niwmococol, megis meningitis
Byddwch yn cael cynnig brechiad am ddim hefyd os oes gennych:
- broblemau anadlu difrifol
- clefyd y galon difrifol
- clefyd difrifol ar yr arennau
- clefyd hirdymor ar yr iau
- diabetes lle mae'n rhaid i chi gymryd inswlin neu dabledi
- system imiwnedd wedi'i gwanio gan salwch neu driniaeth - er enghraifft os ydych yn cael triniaeth cemotherapi neu radiotherapi neu steroidau, neu os oes HIV/Aids arnoch neu os nad oes gennych ddueg
Ceir mwy o wybodaeth ar wefan Imiwneiddio'r GIG.
Gallwch hefyd lwytho'r daflen 'Imiwneiddio rhag Clefydau Heintus' (Y Llyfr Gwyrdd) i lawr oddi ar wefan yr Adran Iechyd.
Mwy o ddolenni defnyddiol
Additional links
Ei wneud ar y we
Cysylltiadau defnyddiol
Allweddumynediad llywodraeth y DU
