Gwefan llywodraeth y DU

Presgripsiynau am ddim - pwy sy'n gymwys?

Mae gennych hawl i bresgripsiynau am ddim:

• os ydych chi’n 60 neu'n hŷn
• os oes gennych gyflwr meddygol penodedig a thystysgrif eithrio feddygol ddilys y GIG
• os ydych chi wedi gwneud hawliad Cynllun Incwm Isel y GIG a bod gennych dystysgrif eithrio ddilys y GIG (HC2)
• os ydych chi neu eich partner yn derbyn Credyd Gwarant Credyd Pensiwn (yr 'elfen credyd gwarant')
• os ydych chi'n derbyn Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Ceisio gwaith seiliedig ar Incwm
• os oes gennych Dystysgrif Eithrio Credyd Treth ddilys y GIG
• os ydych yn bensiynwr rhyfel a bod y presgripsiwn ar gyfer eich anabledd cymeradwy a bod gennych dystysgrif eithrio pensiwn rhyfel ddilys

Os oes gennych hawl i bresgripsiwn am ddim, rhaid i chi lenwi'r datganiad ar gefn y ffurflen bresgripsiwn a'i lofnodi. Mae’n bosib y bydd y fferyllydd yn gofyn am gael gweld tystiolaeth i brofi eich hawliad.

• Cyflyrau iechyd rhestredig ar wefan yr Awdurdod Prisio Presgripsiynau Opens new window

Talu costau presgripsiynau'r GIG ymlaen llaw

Os oes rhaid i chi dalu am eich presgripsiynau, gallwch brynu tystysgrif i dalu am bresgripsiynau ymlaen llaw. Bydd y dystysgrif yn arbed arian i chi os oes angen mwy na phedair eitem bresgripsiwn arnoch mewn tri mis, neu fwy na 14 eitem mewn 12 mis. O 1 Ebrill 2008 ymlaen, bydd tystysgrif tri mis yn costio £27.85 a bydd tystysgrif 12 mis yn costio £102.50. Cost un presgripsiwn yw £7.10.

Gallwch wneud cais am dystysgrif drwy ddefnyddio ffurflen FP95 yng Nghymru a Lloegr a ffurflen EC95 yn yr Alban. Mae'r ffurflen hon ar gael o fferyllfeydd a meddygfeydd. Yn Lloegr, gallwch gael ffurflen a chymorth gan yr Awdurdod Prisio Presgripsiynau ar 0845 850 0030, o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng 8.00 am a 6.00 pm ac ar ddydd Sadwrn rhwng 9.00 am a 3.00 pm. Gallwch hefyd wneud cais am dystysgrif ar-lein os ydych chi'n byw yn Lloegr.

• Mwy am dystysgrifau talu presgripsiynau ymlaen llaw Opens new window

Profion llygaid am ddim - pwy sy'n gymwys?

Mae gennych hawl i brofion llygaid am ddim ar y GIG:

• os ydych chi’n 60 neu'n hŷn
• os oes gennych glawcoma, neu'n cael eich ystyried mewn perygl o gael glawcoma (yn ôl offthalmolegydd)
• os ydych dros 40 a chyda rhiant, brawd, chwaer, mab neu ferch gyda glawcoma
• os oes gennych ddiabetes
• os ydych wedi'ch cofrestru'n ddall neu’n rhannol ddall
• os ydych yn gymwys i gael Taleb Lens Cymhleth y GIG
• os ydych chi neu eich partner yn derbyn Credyd Gwarant Credyd Pensiwn (yr 'elfen credyd gwarant')
• os ydych chi'n derbyn Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Ceisio gwaith seiliedig ar Incwm
• os oes gennych Dystysgrif Eithrio Credyd Treth ddilys y GIG
• os ydych chi wedi gwneud hawliad Cynllun Incwm Isel y GIG a bod gennych dystysgrif eithrio ddilys y GIG (HC2 neu HC3) 
• os ydych yn bensiynwr rhyfel ac angen y prawf llygaid oherwydd anabledd yr ydych yn cael pensiwn rhyfel ar ei gyfer

Hefyd, efallai y cewch daleb tuag at gost sbectol neu lensys cyffwrdd:

• os ydych chi neu eich partner yn derbyn Credyd Gwarant Credyd Pensiwn (yr 'elfen credyd gwarant')
• os ydych chi'n derbyn Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Ceisio gwaith seiliedig ar Incwm
• os oes gennych chi dystysgrif eithrio credyd treth ddilys y GIG neu dystysgrif eithrio ddilys y GIG (HC2 neu HC3)

Mae’n bosibl y byddwch yn gymwys i gael taleb hefyd os cewch bresgripsiwn o lensys cymhleth.

• Profion llygaid y GIG Opens new window

Help os ydych chi ar incwm isel

Os ydych ar incwm isel, efallai y cewch gymorth gyda chostau iechyd trwy wneud cais dan Gynllun Incwm Isel y GIG. Bydd lefel y cymorth yn dibynnu ar faint o incwm sydd gennych.

I wneud cais am gymorth, rhaid ichi lenwi ffurflen HC1, sydd ar gael o rai ysbytai GIG a swyddfeydd Canolfan Byd Gwaith, ac ar-lein. Gallwch gael ffurflen a chyngor gan Wasanaethau Cleifion Cynllun Incwm Isel y GIG ar 0845 850 1166.

Gallwch hefyd gael ffurflen gan yr Adran Iechyd ar 0845 601 1112, o ddydd Llun i ddydd Gwener, rhwng 8.00 am a 6.00 pm.

• Gwybodaeth sylfaenol am gymorth gyda ffioedd y GIG Opens new window
• Gofyn am ffurflen hawlio HC1 ar-lein Opens new window

Cymorth gyda chostau iechyd eraill

Efallai y byddwch yn gallu cael cymorth gyda'r canlynol hefyd:

Mae'r llyfryn 'Are you entitled to help with health costs?' yn ffynhonnell wybodaeth ddefnyddiol. Mae ar gael mewn swyddfeydd post, y Ganolfan Byd Gwaith neu ysbytai'r GIG. Gallwch lwytho'r ffurflen i lawr mewn fformat PDF. Gallwch archebu copi hefyd oddi wrth yr Adran Iechyd ar 08701 555 455, rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

Mae NHS Direct yn darparu cyngor ar gymorth gyda chostau iechyd ar 0845 46 47 yng Nghymru neu Lloegr, ac ar 0800 22 44 88 yn yr Alban.

• Cymorth gyda chostau teithio yn ôl ac ymlaen o'r ysbyty (adran pobl anabl)
• Cymorth gyda chostau iechyd Opens new window

Mwy o ddolenni defnyddiol...

• Cymorth gyda chostau iechyd (adran pobl anabl)