Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Dydd Sadwrn, 10 Ionawr 2009

dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon

Pori wrth destun

Pori wrth bobl

Rhieni

Colig a chlefyd melyn

Mae colig a chlefyd melyn yn gyffredin mewn babanod sydd newydd gael eu geni, ac er y byddant efallai'n gwneud i chi boeni, nid oes unrhyw un o'r ddau yn achosi problemau iechyd yn y tymor hir fel arfer.

Colig

Y ffordd orau o ddisgrifio colig yw pan fydd eich babi, sydd fel arall yn iach ac yn cael digon o fwyd, yn crio'n barhaus. Gall y crio, a fydd fel arfer yn digwydd gyda'r nos, ymddangos yn uwch ac yn fwy difrifol nag arfer, a gall fod yn llawer anoddach tawelu'r babi a'i gael i setlo. Efallai y bydd y babi hefyd yn codi ei ben-gliniau tua'i frest ac yn gwasgu ei ddyrnau'n dynn. Yn gyffredinol, dim ond yn ystod y pedwar mis ar ôl yr enedigaeth y bydd babanod yn cael colig.

Beth sy'n achosi colig?

Does neb yn gwybod yn iawn beth sy'n achosi colig, ond gallai'r achosion posib gynnwys y canlynol:

gwynt - gall babanod lyncu swigod aer wrth fwydo, a gall y rhain fynd yn sownd yn eu coluddion ac achosi poen iddynt
anoddefgarwch at lactos - gall babanod sy'n cael eu bwydo â photel fod yn sensitif i'r lactos a geir mewn llaeth fformwla, a gall babanod a fwydir ar y fron gael eu heffeithio gan gynnyrch llaeth yn neiet y fam
treulio gwael - mae system dreulio babanod yn anaeddfed a dengys rhywfaint o ymchwil y gall babanod gael crampiau wrth i laeth fynd drwy'r coluddion

Triniaeth

Does dim ffordd bendant o 'wella' colig, ac oherwydd nad oes neb yn gwybod yn iawn beth sy'n ei achosi, mae'n anodd nodi triniaethau llwyddiannus. Efallai na fydd rhywbeth sy'n gweithio i rai rhieni yn gweithio i rieni eraill, ond efallai y byddai'n werth cofio'r pethau hyn:

gwnewch yn siŵr nad yw'ch babi'n llyncu aer wrth fwydo drwy eu rhoi i eistedd yn unionsyth
gwnewch yn siŵr bod eich babi'n torri gwynt ar ôl gorffen bwydo - dylech roi'r babi i eistedd yn unionsyth neu ei ddal â'i ên yn gorffwys ar eich ysgwydd, a rhwbio ei gefn a'i fol nes ei fod yn torri gwynt
efallai fod gan eich babi anoddefgarwch at lactos, felly holwch eich meddyg am fformwla nad yw'n cynnwys lactos iddynt os byddwch yn eu bwydo â photel, neu osgoi bwyta cynnyrch llaeth eich hun os byddwch yn bwydo ar y fron
gall eich fferyllydd eich cynghori ynghylch meddyginiaethau a allai helpu colig, megis lactas (ychwanegyn bwyd), a simeticon (i atal gwynt)
os ydych chi'n bwydo ar y fron, dylech osgoi yfed gormod o goffi, te a diodydd ysgafn sy'n llawn caffein, ac osgoi yfed gormod o alcohol a bwyta bwyd sy'n cynnwys llawer o sbeisys

Efallai y gallai mamau sy'n bwydo ar y fron geisio bwyta llai o lysiau fel blodfresych, brocoli a bresych. Mae'r rhain yn gallu achosi gwynt, a all waethygu colig. Fodd bynnag, fel gyda chynnyrch llaeth, os nad yw pethau'n gwella dylech wedyn ddychwelyd at eich deiet arferol. Os ydych chi'n bwydo ar y fron, cofiwch ei bod yn bwysig bod eich deiet yn cynnwys digon o galsiwm.

Pryd i fynd at y meddyg

Nid oes angen triniaeth feddygol ar gyfer colig, ond os yw'ch babi'n crio drwy'r amser mae'n naturiol i chi boeni, a byddai hefyd yn naturiol i chi fod eisiau chwilio am gymorth proffesiynol. Os penderfynwch wneud hyn, yn gyntaf oll, gwnewch yn siŵr nad un o'r canlynol sy'n poeni'ch babi:

eisiau bwyd
blinder
tymheredd (efallai eu bod yn rhy boeth neu'n rhy oer)
sŵn (neu rywbeth arall a allai eu dychryn neu godi ofn arnynt)
poen (edrychwch i weld a yw'r babi'n anghyfforddus, a oes ganddo frech clytiau/cewyn)

Cael seibiant

Yn aml, mae colig yn effeithio mwy ar y rhieni nag ar y babi ei hun. Gall delio â chrio cyson babi fod yn flinedig, yn llawer o straen, ac yn rhwystredig iawn pan fyddwch yn teimlo nad ydych yn gallu ei helpu. Y peth pwysicaf i'w gofio yw eich bod yn cael amser i chi'ch hun er mwyn ymlacio. Gofynnwch i aelodau o'r teulu neu warchodwr yr ydych yn ymddiried ynddynt edrych ar ôl eich babi am ychydig oriau tra'ch bod chi'n cael amser i chi'ch hun.

Yn olaf, ceisiwch gofio nad eich bai chi ydyw - nid ydych chi wedi gwneud unrhyw beth i wneud eich babi yn anghyfforddus, mae colig yn gyffredin iawn.

Clefyd melyn

Gyda chlefyd melyn, bydd gwyn llygaid y baban a chroen y baban yn ymddangos yn felyn. Mae'n gyffredin mewn babanod ac ni fydd fel arfer yn gwneud niwed o gwbl.

Achosion clefyd melyn

Gan nad yw iau/afu babanod newydd-anedig wedi aeddfedu, gall y clefyd melyn fod yn gyffredin ynddynt hwy. Un o swyddogaethau'r iau yw tynnu cemegyn melyn o'r enw bilirwbin o'r corff.

Canfyddir bilirwbin mewn bustl, a chaiff ei wneud wrth i gelloedd coch y gwaed sy'n cario ocsigen o amgylch y corff ddadfeilio. Fel arfer, mae'r corff yn tynnu bilirwbin o lif y gwaed drwy ei basio drwy'r iau/afu. Os oes gormod o filirwbin yn y gwaed neu os nad yw'r iau yn medru cael gwared ohono am ryw reswm, gall hyn arwain at glefyd melyn.

Mae llawer o fabanod, yn arbennig babanod a fwydir ar y fron, yn dangos symptomau clefyd melyn am hyd at bythefnos ar ôl yr enedigaeth.

Triniaeth ar gyfer clefyd melyn

Cyhyd â bod y babi fel arall yn iach ac yn bwydo'n iawn, nid oes achos i chi boeni os bydd clefyd melyn arno am y pythefnos cyntaf ar ôl iddo gael ei eni.

Efallai y bydd eich meddyg yn argymell cynnal prawf gwaed, ond os bydd yr wrin yn ddi-liw ac nad yw'r carthion o liw golau, nid oes angen i chi boeni.

Os bydd eich babi yn dal yn felyn ar ôl pythefnos, a bod ei wrin yn dywyll neu'i garthion yn olau, ewch i weld eich meddyg ar unwaith.