Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Dydd Iau, 20 Tachwedd 2008

dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon

Pori wrth destun

Pori wrth bobl

Rhieni

Cyflogaeth plant

Efallai bydd eich plentyn yn dymuno gweithio er mwyn ennill arian poced ychwanegol; dyma'r rheolau sy'n berthnasol i blant oedran ysgol gorfodol.

Oedran ysgol gorfodol

Hyd at y dydd Gwener olaf o Fehefin yn y flwyddyn academaidd pan fydd plentyn yn cael ei ben-blwydd yn 16 oed, dywedir ei fod o oedran ysgol gorfodol. Ar ôl hyn bydd o oedran gadael ysgol gorfodol (MSLA), a chaiff y plentyn wneud cais am Rif Yswiriant Gwladol a gweithio'n llawn amser.

Mae'n rhaid i blentyn fod yn 13 oed cyn y caiff weithio'n rhan-amser, ac eithrio plant sy'n ymwneud â gwaith teledu, theatr, modelu neu weithgareddau tebyg.

Os cynigir gwaith i blentyn yn y meysydd hyn, bydd angen iddynt gael trwydded perfformio. Cyhoeddir trwyddedau perfformio gan yr awdurdod lleol. Cyn rhoi trwydded bydd yr awdurdod yn cysylltu â phennaeth ysgol y plentyn er mwyn gwneud yn siŵr na fydd addysg y plentyn yn dioddef pe bai'r drwydded yn cael ei rhoi.

Hebrwng

Bydd angen hebrwng plentyn sy'n ymwneud â pherfformio - gallai hynny gynnwys perfformio ar y teledu, mewn ffilmiau, mewn theatr, mewn gweithgareddau chwaraeon neu waith modelu. Trwyddedir hebryngwyr gan yr awdurdod lleol.

Cael gwybod am y gwasanaeth hebrwng Opens new window

Chaiff plant ddim gweithio:

heb drwydded cyflogaeth gan adran addysg y cyngor lleol
mewn lleoliad diwydiannol, e.e. ffatri, safle diwydiannol ayb
yn ystod oriau ysgol
cyn 7.00am neu ar ôl 7.00 pm
am fwy nag awr cyn oriau ysgol
am fwy na phedair awr heb gymryd egwyl am o leiaf awr o hyd
mewn unrhyw alwedigaethau sydd wedi eu gwahardd gan ddeddfau lleol neu ddeddfwriaethau eraill e.e. tafarndai, siopau betio
mewn unrhyw waith a allai fod yn niweidiol i'w hiechyd, eu lles neu'u haddysg
heb gael toriad o bythefnos o unrhyw waith yn ystod gwyliau ysgol ym mhob blwyddyn galendr

Yn ystod y tymor

Yn ystod tymor ysgol caiff plant weithio uchafswm o 12 awr yr wythnos bob wythnos, ac o'r rhain cânt weithio:

uchafswm o ddwy awr ar ddyddiau ysgol ac ar ddydd Sul
uchafswm o bum awr ar Sadyrnau i blant rhwng 13 a 14 oed, neu wyth awr i blant rhwng 15 ac 16 oed

Gwyliau'r ysgol

Yn ystod gwyliau ysgol caiff plant rhwng 13 a 14 oed weithio uchafswm o 25 awr yr wythnos, ac o'r rhain cânt weithio:

uchafswm o bum awr ar ddyddiau ysgol a Sadyrnau
uchafswm o ddwy awr ar ddydd Sul

Yn ystod gwyliau ysgol caiff plant rhwng 15 a 16 oed weithio uchafswm o 35 awr yr wythnos, ac o'r rhain cânt weithio:

uchafswm o wyth awr ar ddyddiau ysgol a Sadyrnau
uchafswm o ddwy awr ar ddydd Sul

Isafswm cyflog cenedlaethol

Yr isafswm cyflog cenedlaethol yw £4.60 yr awr i bobl ifanc rhwng 18 a 21 oed a £5.52 yr awr i bobl 22 oed a hŷn. Mae pobl ifanc rhwng 16 a 17 oed (dros Oedran Gadael yr Ysgol Gorfodol) yn cael £3.40 yr awr.

Nid yw prentisiaid sy'n iau na 19 oed yn gymwys i gael yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol, ac nid yw prentisiaid sy'n 19 oed neu'n hŷn yn gymwys i'w gael chwaith yn ystod 12 mis cyntaf eu prentisiaeth.

Mwy am yr isafswm cyflog cenedlaethol Opens new window

Cyflogwyr

Mae'n rhaid i gyflogwyr roi gwybod i adran addysg eu cyngor lleol eu bod wedi cyflogi plentyn o oedran ysgol. Os bydd y cyngor yn fodlon â'r trefniadau rhoddir trwydded cyflogaeth i'r plentyn. Ni fydd plentyn wedi'i yswirio heb un.

Ni fydd angen trwydded cyflogaeth ar blant ar gyfer cymryd rhan mewn cyfnod o brofiad gwaith a drefnir gan ei ysgol.

Mae deddfau lleol yn rhestru'r swyddi y gall plant 13 oed eu gwneud. Ni chaiff unrhyw un 13 oed weithio mewn swydd nad yw'n ymddangos ar y rhestr. Mae deddfau lleol yn rhoi cyfyngiadau pellach ar oriau ac amodau gwaith a natur y gyflogaeth. Am gyngor a chymorth neu er mwyn gwneud cais am drwydded cyflogaeth cysylltwch ag adran addysg eich cyngor lleol neu'ch gwasanaeth lles addysg.